Tin trong ngành
Kỷ niệm 35 năm ngày Giải phóng Quảng Trị (1/5/1972-1/5/2007):
Làm báo những ngày giải phóng Quảng Trị, chiến trường Xuân - Hè 1972
(14/05/2007 15:05:28)
Chuẩn bị đợt hai của chiến dịch giải phóng Quảng Trị, tôi cùng anh Vũ Tạo (Phóng viên phân xã Quân đội ở phòng ảnh Thời sự - TTXVN) được phân công bám Sư đoàn 304. Tôi nhớ lúc này trên cũng cử một mũi phóng viên do anh Đoàn Tý và anh Vũ Tín (phóng viên ảnh Thời sự - TTXVN) đi theo Bộ chỉ huy chiến dịch. Một mũi nữa có các anh Lương Nghĩa Dũng, Hồng Thụ (phóng viên ảnh Thời sự - TTXVN) theo pháo binh và lực lượng xe tăng, xe thiết giáp. Còn các mũi khác của phân xã TTXGP Quảng Trị, của phân xã đặc khu Vĩnh Linh và lực lượng tăng cường do anh Lam Thanh phụ trách mãi sau này lúc giải phóng Quảng Trị, gặp nhau tôi mới biết.
Lần đầu tiên, tôi và anh Vũ Tạo được cử về Sư đoàn 304 (gọi là đoàn C), đơn vị kết nghĩa với TTXVN, đi sâu vào sát các căn cứ của địch để chuẩn bị cho giờ G ngày N của đợt hai chiến dịch giải phóng Quảng Trị. Ngoài tôi và anh Vũ Tạo, mũi này còn có phóng viên Mạnh Tiến của báo Quân đội Nhân dân và Hoa Đình Đạt, Phạm Doanh của xưởng phim Quân đội.
Với chiếc ba lô nặng trĩu, ruột tượng gạo thắt lưng và lỉnh kỉnh súng ngắn, dao găm, mặt nạ phòng độc, lựu đạn, vai khóa chiếc sắc cốt đựng tài liệu..., chúng tôi vượt núi băng rừng trèo đèo, lội suối, lúc nắng, lúc mưa, đêm thì gió rét, muỗi đốt, ngày thì nắng gắt gay, trên trời máy bay địch quần đảo, dưới đất thì pháo bầy nổ ầm ầm trước mặt sau lưng. Có khi vừa qua một khu đồi được ít phút, ngoảnh lại đã thấy bom tọa độ và pháo bầy chụp xuống.
 |
|
Phóng viên VNTTX tiến vào thị xã Quảng Trị khi vừa giải phóng năm 1972. (Ảnh: TL TTXVN). |
Thế rồi chúng tôi cũng đến sát căn cứ Ái Tử cùng với sở chỉ huy tiền phương, đào hầm giấu mình trong một đồi cây lúp xúp. Đêm xuống, nhìn rõ đèn điện trong căn cứ Ái Tử, đèn pha của địch quét qua quét lại, soi rõ hàng rào dây thép gai bùng nhùng và những tháp canh cao lêu đêu. Pháo và súng liên thanh của địch chốc chốc lại bắn từng chặp như mưa rào. Nhưng chưa đến giờ G nên phải chịu trận để giữ tuyệt đối bí mật. Sau đó trận địa lại chìm vào yên lặng, cái tĩnh lặng trước cơn giông. Tôi nghe rõ tiếng đập rất mạnh của con tim hồi hộp và căng thẳng.
Đúng giờ G, pháo ta gầm lên trút lửa xuống căn cứ Ái Tử. Địch hoảng hốt cuống cuồng bắn như vãi đạn. Lúc này, tôi biết, khắp mặt trận Quảng Trị bộ đội ta đã đồng loạt nổ súng tấn công.
Sau những loạt pháo, cối, tên lửa DKB phủ đầu phá tung hàng rào dây thép gai, bộ đội ta từ các hướng đồng loạt xông lên. Chúng tôi cùng hai chiến sỹ vệ binh bám theo bộ đội. Với tất cả các giác quan, tôi cố gắng "ghi lại" không khí diễn biến trận đánh. Mắt tôi cận thị tới gần 3 đi-ốp, đeo chiếc kính đã buộc dây chun bám theo bộ đội. Lúc chạy, lúc nằm xuống theo tiếng hô, có lúc ngã sấp lại vùng dậy cho kịp mũi tiến công, chỉ sợ bị rớt lại. Xin mở ngoặc một chút, trên đường hành quân để theo kịp đơn vị, tôi đã để lại màn và 4 bánh lương khô, phim thì tháo bỏ hết hộp giấy, thậm chí chiếc bàn chải đánh răng cũng bẻ gẫy cán ném đi, để bớt phần nào nhẹ phần ấy. Lửa cháy đỏ rực trời, bị đánh bất ngờ, một số địch bỏ chạy về phía đường 1 rút lui sâu vào phía Nam, một số còn lại cởi bỏ quần áo lính trà trộn với dân thường.
Tiến vào sân bay Ái Tử, chúng tôi thấy những chiếc máy bay còn gắn nguyên những quả rốc-két. Những chiếc xe tăng M48, xe bọc thép M113, xe Jép, xe tải, những khẩu pháo 175 ly (vua chiến trường), 105 ly nguyên vẹn, có khẩu đạn đã lên nòng. Súng, đạn, quần áo của địch quăng bừa bãi, có phòng trên bàn còn bầy nguyên thức ăn. Xác giặc ngổn ngang, chốc chốc lại có từng đoàn tù binh bị dẫn qua trước mặt. Anh Vũ Tạo khuyên tôi chọn lấy một khẩu cạc-bin và vài băng đạn, thêm hai quả lựu đạn mỏ vịt để tự vệ khi cần. Thỉnh thoảng vẫn có tiếng súng nổ lác đác.
Tác nghiệp ở Ái Tử xong, được du kích dẫn đường, chúng tôi vượt sông Thạch Hãn vào thị xã Quảng Trị. Vừa đặt chân lên bờ, đã thấy một chiếc xe M113 cắm cờ ngụy đang bỏ chạy qua đường Lý Thái Tổ rồi ngoặt qua đường Trần Hưng Đạo, bộ đội ta đang truy kích. Tôi cũng truy đuổi theo. Đang mải mê truy đuổi thì bất ngờ gặp các anh Lam Thanh, Lê Minh Trường, Xuân Lâm, Hồng Khanh (báo Nhân dân) và Thanh Phong (Phân xã TTXGP Quảng Trị). Mừng vui khôn tả, ôm lấy nhau tíu tít hỏi han. Lúc này tôi mới biết là đoàn của các anh Lam Thanh được Tổng xã cử vào cũng từ miền Bắc vượt sông Bến Hải tăng cường cho chiến dịch theo cánh quân từ hướng Đông đánh thốc vào thị xã Quảng Trị. Quả thật, đội quân Thông tấn báo chí tập trung ở chiến dịch này thật hùng hậu.
Lúc này, thị xã Quảng Trị đã được giải phóng, nhưng bọn ác ôn, điệp ngầm, thám báo không chịu ra hàng, vẫn còn lẩn khuất, bắn tỉa, ném lựu đạn vào nơi ta đóng quân. Chưa kể bom đạn từ máy bay và tàu chiến của địch, vì cay cú thất bại, có thể trút xuống bất cứ lúc nào. Vì vậy, chiến sự vẫn hết sức ác liệt.
Tôi nhớ, khi cùng anh Vũ Tạo trên đường vào thôn Tri Bưu thì một tràng AR15 cày trước mặt. Chúng tôi nấp vội vào bức tường rào trước mặt. Các chiến sỹ ta lùng sục bắt được tên vừa bắn. Đến khi các chiến sỹ cho xem mặt tù binh thì hóa ra là một mụ trong đội quân Thiên Nga, Phượng Hoàng của địch chạy không kịp. Trông mặt mụ ta thật dễ nhầm với một cô gái xinh đẹp, con nhà lành - ai ngờ...
Đêm đến, chúng tôi phải nằm trong hầm và thay nhau gác. Đang nằm trong hầm thì bom tọa độ đánh sập luôn căn nhà có chiếc hầm chúng tôi đang ở. Chiếc ba lô của anh Đoàn Tý chắn cửa hầm bị mấy mảnh bom cắm vào. Chiếc máy ảnh thì bị một mảnh găm vào lần vỏ ngoài làm móp ở thân máy (giá bây giờ tìm được chiếc máy ảnh ấy để lưu vào truyền thống thì tốt biết mấy). Cả chiếc mũ của anh Đoàn Tý chụp lên ba lô cũng bị mảnh bom găm be bét.
Vừa bám theo đơn vị, vừa tranh thủ khai thác tài liệu, tranh thủ viết. Việc lấy tài liệu để viết cũng rất độc đáo. Khi theo bộ đội tấn công vào căn cứ địch thì không ghi chép được, chỉ "ghi" bằng tai và mắt. Lúc về, ngồi trong hầm người đã mệt rã rời, chỉ mong nhắm mắt vào là ngủ, nhưng phải ghi lại ngay những gì mình đã chứng kiến vào sổ tay, và viết thành bài. Dừng lại ở đâu là vội ghi chép và viết. Những gì cần viết ngay thì viết hối hả, còn có những tư liệu để về căn cứ mới viết.
Chỉ có chiếc đèn dầu hoặc cây nến, kê giấy trên ba lô mà viết, đã viết là viết ngay, không có viết nháp. Lúc nghe cán bộ, chiến sỹ kể về các chiến công của họ, về đồng đội, tay vừa ghi vào sổ, một tai nghe, còn tai kia hình như đã "ngủ" rồi. Bài viết xong phải đưa vệ binh mang ra cứ để điện về Hà Nội, với đủ thể loại: tường thuật, ghi nhanh, bài tổng hợp, ghi chép, chân dung, nhật ký, thư chiến trường và cả tin người tốt - việc tốt nữa.
Cũng xin nói thêm là lúc viết không phải nghĩ ngợi lâu sẽ viết thể loại gì, chỉ miễn sao bài viết chuyển tải được những điều mình gửi gắm, mình muốn gửi ra hậu phương cho bạn đọc hiểu cuộc chiến đấu ở chiến trường. Việc gửi ra đăng ở đâu, phát bao giờ không biết, thậm chí có khi trên đường đi về cứ, giao liên làm thất lạc cũng không chừng. Chỉ đến khi các cán bộ chính trị của đơn vị (vì chỉ có họ mới có đài) thông báo cho biết là bài đã phát trên đài Phát thanh Giải phóng, đài Tiếng nói Việt Nam thì mới biết. Có khi viết cả cho báo Tiền tuyến - cơ quan của quân Giải phóng Trị Thiên, khi báo về đơn vị mọi người truyền tay nhau đọc mới biết là bài của mình đã đăng ở đây, Sau này, khi tôi trở về cứ, anh Vũ Thuộc có tặng tôi chiếc bút máy Trường Sơn và ít tiền Ngụy với mấy gói thuốc lào gọi là chút "nhuận bút" của báo.
Việc khai thác tài liệu càng cực kỳ khó khăn. Viết về cái mình đã chứng kiến, về những người còn sống thì còn dễ lấy tài liệu. Nhưng viết về những trận chiến đấu đã qua, thậm chí có trận bộ đội chiến đấu anh dũng kiên cường nhưng các chiến sỹ đều hy sinh cả thì lấy tài liệu đã khó, xác minh lại càng khó hơn. Có khi vừa nghe kể, ghi chép, vừa phải nhờ vẽ sơ đồ trận đánh, các mũi tiến quân, ta ở đâu, địch ở đâu để dễ hình dung. Ngay cả trận đánh mình tham dự thì cũng chỉ theo được một hướng, muốn nắm tình hình diễn biến các hướng khác lại phải khai thác từ các đồng chí chỉ huy. Lúc ấy, mặc dù chúng tôi không phải cạnh tranh với ai, cũng không ai thúc ép, nhưng đều phải viết thật nhanh để còn chuyển về Bắc và kịp hành quân cùng đơn vị.
Kỷ niệm 35 năm ngày Giải phóng Quảng Trị, khi viết những dòng này tôi không khỏi bâng khuâng sống lại trong không khí những ngày hào hùng ấy, nhưng lòng không khỏi bùi ngùi nhớ tới các chiến sỹ đã hy sinh để Quảng Trị được giải phóng - tỉnh đầu tiên của miền Nam thân yêu thoát khỏi sự kìm kẹp của địch. Trong số những người đã ngã xuống có phóng viên của TTXVN - anh Lương Nghĩa Dũng hy sinh trên đường theo đơn vị xe tăng truy kích bọn địch chạy vào phía Nam. Anh vừa được truy tặng giải thưởng Nhà nước về Văn học - Nghệ thuật. Anh Vũ Tín cũng bị thương mất một chân tại đây. Cũng tại chiến trường này, trong những năm chiến tranh trước đó, các cán bô của TTXVN như: Phạm Vũ Bình, Phan Ngọc Tuân, Bùi Văn Trình, Vũ Văn Ngọc đã ngã xuống vì sự nghiệp Thông tấn.
CÁC TIN ĐÃ ĐĂNG:
Nhớ chuyến công tác đầu Xuân 1973 phục vụ Tổng Bí thư Lê Duẩn (14/05/2007 14:58:37)
Thăm và tặng quà Trung tâm nuôi dưỡng người già và trẻ em tàn tật Hà Nội (08/05/2007 14:30:44)
Tập huấn phòng cháy chữa cháy (08/05/2007 14:29:34)
Tổ chức lớp tập huấn đưa tin về Văn hóa - Giáo dục (08/05/2007 14:23:55)
Văn phòng bình chọn 10 sự kiện đáng nhớ năm 2006 (08/05/2007 14:23:17)
Đặt vòng hoa tưởng niệm Nhà báo - liệt sỹ Trần Kim Xuyến (08/05/2007 14:22:30)
Gặp mặt cán bộ hưu tri đầu Xuân (08/05/2007 14:21:46)
Ban Biên tập tin Kinh tế ra thêm hai ấn phẩm (08/05/2007 14:20:48)
Kỷ niệm ngày 8/3 một cách thiết thực (08/05/2007 14:19:37)
TTXVN góp phần quan trọng trong tuyên truyền Năm du lịch Quốc gia Thái Nguyên 2007 (08/05/2007 14:18:41)
