Tin trong ngành
Tết Đông tết Tây
(27/03/2006 15:40:01)
Nhân năm mới, thử một chuyến du ngoạn quanh thế giới, tới một số vùng lãnh thổ, dân tộc để cùng cảm nhận muôn vẻ Tết đến với các dân tộc trên hành tinh này. Có nhiều điểm khác biệt trong những hình thức biểu hiện, nhưng chắc cũng không ít tương đồng giữa các dân tộc trong niềm vui và cả sự trang trọng trong thời khắc chuyển động của đất trời.
Tuy ngày tháng theo mỗi lịch có khác nhau, nhưng tất cả đều có chung một ý nghĩ: Mừng năm mới tốt đẹp. Đều có chung một cảm giác: Vui mừng, phấn chấn và tràn trề hy vọng. Đi vào nghi thức đón mừng năm mới, mỗi dân tộc, mỗi quốc gia cũng có những sắc thái khác nhau tạo nên nhiều màu sắc vô cùng sinh động, phong phú.
Ở Nga, trước năm 1700, người dân đón Tết vào tháng Ba, nhưng sau đó, theo chỉ lệnh của Pie Đại đế, chuyển vào ngày đầu năm 1/1 dương lịch hàng năm. Nét đặc sắc trong ngày Tết ở Nga (và ở nhiều nước châu Âu, châu Mỹ) là mỗi nhà có một cây thông Noel trang trọng. Những cành nhánh đính đầy những dây trang kim óng ánh, những trái thông, những quả cầu thủy tinh màu, những con búp bê bằng len, vải hoa và thiếp chúc mừng năm mới rất đẹp. Đêm giao thừa, cả nhà quây quần quanh cây thông, hát với nhau, tặng quà và chúc nhau những lời chúc tốt đẹp nhất.
Ở Hungari, bữa ăn đầu tiên trong năm mới thường có món canh cá và thịt thỏ băm nhỏ. Theo cách nghĩ của họ, ăn cá đầu năm là để mọi ưu phiền trôi theo sông, suối. Con người thanh thản, vô ưu đón chào một năm mới với nhiều mong ước tốt lành.
Ở Tiệp Khắc (tên cũ), cũng giống như nhiều dân tộc khác, trong năm không chỉ có một cái Tết đầu năm. Ở quốc gia này, ngoài mồng một tháng giêng đầu năm mới, họ còn hưởng cái Tết 'Nghênh Xuân' vào cuối tháng Ba. Đó là lúc cành táo, lê, phúc bồn tử đã bắt đầu chớm lộc non. Thanh niên trong làng cầm những bình nước đầy đến thăm các cô gái mà mình ưa thích, đang theo đuổi để té nước, đuổi bắt nhau trên đồng cỏ đã chớm trổ nụ hoa li ti, quanh những gốc cây lê, cây táo trong vườn. Các cô gái tặng các chàng trai những quả trứng luộc đã được vẽ hình, tô màu xanh đỏ, hoa văn trang trí theo phong tục xưa. Những cử chỉ ấy của chàng trai, cô gái là thông điệp báo mùa Xuân đã đến.
Ở Pháp, người dân đón Tết đúng vào ngày đầu năm mới. Mỗi vùng cư dân có những biểu hiện riêng, nhưng đều hy vọng vào sự tốt lành. Có nơi, trong đêm giao thừa, người ta ngậm một đồng tiền vàng, cầu mong may mắn trong làm ăn. Có nơi, như ở Paris, họ tin vào sự tình cờ khi lần đầu trong ngày mới ra đường gặp nhóm lính thủy là điềm báo may mắn cho cả năm. Còn trong mâm cỗ Tết, nhất thiết phải có quả hồ đào, tượng trưng cho sự tốt lành và củ hành, món ăn điển hình của người Pháp.
 |
|
Chợ Tết của người Việt Nam ở Quận Cam - Hoa Kỳ. |
Ở Achentina, một nước Mỹ La tinh, lại có phong tục khá thú vị: Đêm họ để 3 củ khoai tây dưới gầm giường. Một củ để nguyên vỏ, củ thứ hai gọt một nửa và củ thứ ba gọt sạch. Đến giao thừa tỉnh dậy, tình cờ đưa tay tìm kiếm khoai. Nếu cầm được củ chưa gọt vỏ thì mừng rú rít vì đó là điềm may mắn. Người không may vớ phải củ gọt rồi thì nhìn bộ mặt rầu rĩ là biết ngay.
Còn ở châu Phi xa xôi, họ đón giao thừa, năm mới ra sao?
Người Gana vốn tính hiền hòa, thuần hậu. Trước khi giao thừa đến, những người trong năm có điều tiếng, xích mích hay hiểu nhầm nhau, họ chủ động tìm đến nhau cùng xá lỗi, rồi ôm nhau nhảy múa, cùng chờ đợi năm mới tới trong vò rượu tự nấu của gia đình. Lúc giao thừa, họ hò reo và cả khóc lóc, tùy từng cảnh ngộ. Nếu trong năm gặp chuyện buồn phiền, rủi ro, họ gào thét, khóc lóc thật to, mong tống tiễn mọi ưu phiền. Còn những người may mắn trong năm thì reo hò, ăn mừng và tạ ơn thánh thần, trời đất bằng những vò rượu tự nấu theo truyền thống. Sáng ra, họ tìm đến nhau chúc Tết, uống rượu và nổi trống lên, tưng bừng nhảy múa. Khi nhảy múa, uống rượu, mọi người là anh em thân thiết, kể cả những người lần đầu tình cờ qua làng.
Từ châu Âu qua châu Mỹ, tới châu Phi. Tất cả đều xa xôi hàng ngàn ngàn cây số. Quay về với anh em trong vùng, bạn bè châu Á có gì thú vị giống ta, khác ta?
Ở nước Hồi giáo I-ran, trước đêm giao thừa có nhiều tiếng nổ lớn của nhiều loại súng to, súng nhỏ để tiễn đưa năm cũ, đón năm mới. Trong tay mỗi người cầm một đồng tiền bạc. Bữa cỗ đầu năm là các món ăn chay, mang tinh thần chay tịnh, trong sạch hướng lòng về trời đất và để chia sẻ với người nghèo trên thế gian. Mâm cỗ chủ yếu là hoa quả như: Táo, lê rừng, dấm tỏi. Người I-ran đặt những quả trứng có vẽ nhiều sắc màu lên tấm gương lớn, biểu tượng của ánh sáng mặt trời và sức sống trường tồn của mùa xuân. Những người có quan hệ họ hàng thân thích tặng quà nhau và cùng đọc kinh Coran.
Đón Tết của những người Do thái được thể hiện trên đất nước Israel kéo dài trong 8 ngày theo lịch Do thái, cũng sát với thời gian của lịch Thiên chúa. Đêm chuyển giao năm cũ sang năm mới, gia đình thắp một ngọn nến lớn và cứ mỗi đêm lại thắp thêm một ngón cho đến hết ngày thứ tám. Khi tám ngọn nến sáng bừng trong đêm, người trong nhà đọc kinh, cầu nguyện và để cây đèn trang trọng trước cửa sổ, ý muốn nói gia đình chuyển lời cầu chúc tốt lành tới mọi nhà.
Ở Ấn Độ, Tết vào giữa tháng Hai âm lịch, gọi là lễ hội Hô-li. Ngày Tết, dân chúng đốt những đống lửa lớn suốt giao thừa. Trên các ngả đường vào làng, họ pha màu vào những thùng nước to để sẵn lối đi. Gặp nhau, họ thể hiện sự quý hóa thân thiết bằng việc té nước màu vào nhau. Ai cũng lấm lem màu xanh đỏ tím vàng. Những ai được vảy nhiều nước coi như năm đó sẽ gặp nhiều may mắn, hạnh phúc. Họ để nguyên bộ đồ ướt át, cùng uống rượu, một loại rượu ép từ lá cây, hò reo đón chào năm mới trong sự gắn bó anh em, làng xóm, bầu bạn. Còn một cái thú của Tết Ấn, là trong ngày mới của năm, người dân mặc quần áo mới cho trâu bò. Điều này cũng dễ hiểu bởi hơn 80% dân số Ấn Độ theo đạo Bàlamôn, coi trâu bò là linh vật, không được giết thịt, đánh mắng. Trâu bò nuôi ở Ấn Độ chiếm gần 20% số trâu bò trên thế giới.
Tại Mianma, ngày Tết hay người dân còn gọi là lễ hội Thing Yan theo lịch nước này là vào tháng Giêng, còn chiếu theo dương lịch là vào giữa tháng Tư. Tháng Giêng ở Mianma là tháng nóng nhất. Dân chúng tập trung theo những con sông, con suối, vừa ca hát vừa té nước chúc phúc. Lễ hội Thing Yan kéo dài trong 4 ngày. Mọi người ăn ngon, uống rượu dân tộc, múa hát thâu đêm. Thanh niên lên xe kết đầy hoa diễu hành tưng bừng. Còn người già, các cô gái vào chùa vãn cảnh, cầu xin sự an bình nơi cửa phật.
Ngày Tết, cách chào nhau biểu thị sự tôn trọng hay vui mừng của mỗi dân tộc cũng có nhiều thú vị. Ngoài cách bắt tay khá phổ biến, ở nhiều vùng của Ấn Độ, người ta chào nhau năm mới bằng cách cọ mũi vào nhau. Với người Nhật Bản khi gặp nhau họ dừng bước và cúi gập người vài ba lần, sau đó mới cất lời hỏi han. Với người Tây Tạng ở Trung Quốc, gặp nhau ngày đầu năm mới phải thè lưỡi rồi lắc đầu. Còn đất nước Lào láng giềng của ta, ngày Tết chào nhau là múc một gáo nước trong veo mang từ sông, từ suối về đỏ lên đầu khách. Nước, với người Lào, tượng trưng cho hạnh phúc.
Thăm thú Tết bốn phương Âu, Á, Mỹ, Phi... mỗi dân tộc một vẻ. Còn Tết của người Việt ta trên những miền đất xa xôi thì sao? Cũng rất đa dạng, rất sáng tạo và vô cùng... nhớ nhà. Người viết bài báo này cũng có dịp tham dự những cái Tết của bạn bè Việt sinh sống, học tập ở nước ngoài. Mười năm về trước, mỗi khi Tết đến, người Việt cũng theo thói quen nghỉ Tết. Những cô gái khéo tay dùng những cành khô và giấy màu cắt dán làm cây đào. Đó là cái Tết của công nhân Việt ở trong những 'ốp'. Họ khéo tay làm những món ăn y như ở nhà như giò bò, giò lợn, thịt đông, miến lòng, duy chỉ thiếu gia vị. Còn tối đến, sau giao thừa, mọi người trùm chăn kín đầu để... nhớ nhà. Những năm gần đây, Tết Việt Nam không còn khan hiếm các món ăn. Ở Paris, ở Moskva, Praha, hay Sidney... dường như có đủ những thứ mà ta vẫn thấy hàng ngày ở chợ Đồng Xuân hay chợ Bến Thành từ lọ tiêu, tương ớt tới hành, mùi. Riêng Paris mà tôi biết thì muốn có ếch, lươn, baba cũng dễ dàng như khi ta ra chợ ngoại thành. Vì vậy, người Việt ta ở một số nước có đủ hương vị Tết như thịt mỡ, dưa hành, bánh chưng. Ngành hàng không Việt Nam không từ chối những cành đào, cành mai bay sang Moskva và xa hơn nữa. Điều thú vị là thế hệ thứ hai, thứ ba người Việt đã bắt đầu quan tâm nhiều tới cái phong vị đặc sắc Tết quê hương: có bánh chưng, có hoa đào trong gian phòng, có mâm ngũ quả trên bàn thờ, có hương trầm thơm và lời khấn vái lầm rầm của bà, của mẹ... Vậy là cái Tết đã truyền dẫn vào lớp trẻ sinh ra và lớn lên trên đất người. Nhưng để cảm hết cái riêng tư, độc đáo, cái ấm cúng rất Việt Nam từ cái Tết Việt Nam mang lại, thì có lẽ khó mà đầy đủ như mong muốn. Bởi vậy, hàng năm, cứ đến ngày giáp Tết nhiều Việt kiều lại tìm về với Tổ quốc, với quê hương là vậy chăng.
CÁC TIN ĐÃ ĐĂNG:
Khánh thành bia kỷ niệm TTXGP Trung Trung bộ (27/03/2006 15:40:01)
Gặp mặt thân tình các cựu chuyên gia giúp Lào (27/03/2006 15:40:01)
Nghiệm thu Trung tâm Tích hợp Dữ liệu (27/03/2006 15:40:01)
Bế giảng lớp phóng viên, biên tập viên khóa 23B (27/03/2006 15:40:01)
TTXVN mua công trái giáo dục hơn 140 triệu đồng (27/03/2006 15:40:01)
Phát thưởng cho các cháu học sinh giỏi năm học 2004-2005 (27/03/2006 15:40:01)
Các hoạt động của TTXVN chào mừng 80 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (27/03/2006 15:40:01)
89 cán bộ chuyên gia của TTXVN giúp cách mạng Cămpuchia được tặng Huy hiệu "Vì nghĩa vụ quốc tế" (27/03/2006 15:40:01)
Các đơn vị tổng kết công tác thi đua 5 năm 2001-2005 (27/03/2006 15:40:01)
Thông tấn xã Việt nam: Hoàn thành việc chuyển xếp lương mới (27/03/2006 15:40:01)
TTXVN ủng hộ hơn 150 triệu đồng xây dựng phòng học xã Trung Yên (27/03/2006 15:40:01)
