Tin trong ngành
Đào tạo nhiếp ảnh nhìn từ thực tiễn
(03/12/2008 12:28:48)
Từ thực tế trên cho thấy trong đào tạo phóng viên ảnh cần rà soát ba vấn đề sau: Một là, phương pháp luận trong tư duy báo chí; hai là, kỹ thuật, kỹ năng cơ bản trong nhiếp ảnh nói chung và ba là, ảnh báo chí nói riêng và vấn đề công tác phóng viên.
Trăm nghe không bằng một thấy" thành ngữ đó có trong sức mạnh của nhiếp ảnh. Hãy thử hình dung, vào một ngày không đẹp trời, trên sạp báo không có một tờ báo, tạp chí nào đăng ảnh, chúng ta sẽ cảm thấy thiếu hụt đến mức nào.
Ảnh báo chí là một loại hình báo chí chuyển tải thông tin trực tiếp bằng ngôn ngữ nhiếp ảnh, do vậy lao động của một phóng viên ảnh cũng là một loại lao động mang tính đặc thù chuyên biệt. Họ là những nhà báo không chỉ phải cảm nhận thông tin, tư duy bằng hình mà còn phải có năng lực chuyển tải toàn bộ thông tin đó tới độc giả thông qua ngôn ngữ hình ảnh.
Ảnh báo chí là một ngành học nhưng việc đầu tư cho nó chưa sâu, chưa đủ. Thiếu thầy, thiếu giáo trình, thiếu cơ sở hạ tầng kỹ thuật. Ở các báo, tạp chí, hay các cơ quan báo chí khác từ trước đến nay, do quan niệm xuất phát từ sự thiếu hiểu biết đầy đủ, sâu sắc về nghề này nên trong thực tế, lao động của phóng viên nhiếp ảnh bị coi nhẹ. Phóng viên ảnh thường là lực lượng mỏng nhất vì được xem như một lực lượng làm vui mặt báo, phải làm đủ việc từ chụp ảnh đến tổ chức cộng tác viên, biên tập ảnh...
Ở Báo ảnh Việt Nam, từ nhiều năm nay, năm nào cũng tiếp nhận sinh viên từ các nguồn: khoa báo chí Đại học Quốc gia Hà Nội, khoa báo chí Học viện Báo chí Tuyên truyền, khoa nhiếp ảnh Đại học Sân khấu & Điện ảnh. Các sinh viên đến thực tập từ nhiều ngành khác nhau, nhưng ở đây xin nói về sinh viên học ảnh. Sinh viên từ các nguồn trên có chương trình đào tạo khác nhau, thường đến thực tập từ sau năm thứ 2, thứ 3, có những em thực tập tốt nghiệp. Với nhiều lý do khách quan có, chủ quan có, song nhận xét chung, năng lực thực tiễn của các sinh viên còn thiếu và yếu so với yêu cầu của thực tế nghề nghiệp. Tìm hiểu qua sinh viên thực tập, nhiều trường hợp học hết năm thứ 2, thứ 3 hệ 5 năm sinh viên chưa nắm được những kiến thức nền của kỹ thuật nhiếp ảnh. Có những sinh viên thực tập tốt nghiệp, song còn yếu về kỹ năng cơ bản: không cảm nhận, phân biệt được nguồn ánh sáng, tạo hình, bố cục... từ đó không có khả năng phân tích, thẩm định, đánh giá một bức ảnh một cách bài bản, chuẩn xác. Làm phóng viên ảnh là làm báo bằng ảnh, song chuẩn bị ra trường bước thẳng vào nghề báo, làm việc trong các cơ quan báo chí nhưng ngoài kiến thức chuyên ngành ảnh vốn đã chưa mạnh, chưa chắc, sinh viên vẫn lơ mơ với những kiến thức thực tế phục vụ trực tiếp cho công việc làm báo như: Hệ thống chính trị, bộ máy Nhà nước, các kỹ năng giao tiếp, công tác phóng viên... do vậy khi được phân công làm một đề tài nào đó thường không biết phải bắt đầu từ đâu. Giữa các nguồn đào tạo, sinh viên khoa nhiếp ảnh Trường Sân khấu & Điện ảnh có phần nhỉnh hơn về phần kỹ thuật nhiếp ảnh song lại yếu hơn về kiến thức và tư duy báo chí so với các sinh viên từ khoa báo chí Học viện Báo chí Tuyên truyền và Đại học Quốc gia Hà Nội. Nhiều sinh viên cuối khoá vẫn còn mơ hồ về các thể loại ảnh báo chí, không hiểu nguyên tắc cơ bản của ảnh báo chí là tuyệt đối tôn trọng hiện thực khách quan nên chạy theo hình thức, bố trí, dàn dựng, thậm chí dùng kỹ thuật photoshop thêm bớt, chau chuốt cho ảnh nuột nà mang tính hình thức thuần tuý.
Rất tiếc vì không có điều kiện khảo sát thực tế chương trình đào tạo ngành nhiếp ảnh của khoa nên người viết bài này chỉ có thể đưa ra những ý kiến mang tính lý thuyết mà không cụ thể được.
Về vấn đề thứ nhất: Trong giai đoạn xã hội bùng nổ thông tin như hiện nay, học thuộc lòng mọi kiến thức xã hội của nhân loại là điều không tưởng. Vì lẽ đó, chương trình, cấu trúc các môn học cơ bản là để tạo kiến thức nền. Điều quan trọng, mục tiêu của chương trình đào tạo là phải tạo cho sinh viên một phương pháp luận trong tư duy khoa học cơ bản. Làm sao đó để trong mọi sự việc, tình huống, sinh viên có thể xác lập được ngay cách tiếp cận vấn đề, phương pháp phân tích, thẩm định, đánh giá và tiếp theo là giải pháp thực hiện để đạt mục đích đề ra. Câu hỏi đặt ra giờ đây không dừng lại ở là CÁI GÌ? mà phải là NHƯ THẾ NÀO? và cuối cùng là ĐỂ LÀM GÌ ? sinh viên với sự giúp đỡ của giáo viên tự tìm ra giải pháp, phương án trả lời được câu hỏi thứ hai, ba trong quá trình nhận thức cũng như thực hành mới quan trọng và đó chính là mục tiêu đào tạo. Để có được điều đó cần thay đổi thói quen dạy và học, cần chuyển cách học thụ động (kiểu truyền giáo - thầy cứ giảng, học sinh cứ ghi chép, khi thi sẽ chép, đọc lại đúng bài giảng đó và kết quả chữ thầy trả thầy) sang cách học chủ động (thầy và trò cùng đặt vấn đề, cùng nêu câu hỏi, thầy gợi mở, hướng dẫn giúp đỡ để trò tự tìm ra giải pháp, đáp án). Chuyển đổi theo hướng này đòi hỏi sự nỗ lực trước hết từ người thầy và sau đó đương nhiên trò phải nỗ lực theo. Cách học này vì thế sẽ làm cho cả thầy và trò đều giỏi, đều phát triển.
Về hai vấn đề còn lại: hướng dẫn rèn luyện kỹ thuật, kỹ năng cơ bản trong nhiếp ảnh nói chung và ảnh báo chí nói riêng phải trở thành nội dung xuyên suốt trong toàn khoá học. Đây có lẽ là sự khác biệt rõ nét giữa đào tạo đại học ở Việt
Từ thực tiễn hoạt động trong lĩnh vực nhiếp ảnh báo chí và chất lượng sinh viên ngành này, xin có vài ý kiến trên, những mong góp phần vào sự nghiệp thúc đẩy lĩnh vực nhiếp ảnh báo chí từ đào tạo đến hoạt động thực tiễn ngày càng phát triển, xứng đáng với tầm vóc của một loại hình báo chí đã, đang và sẽ ngày càng được công chúng tin yêu, mến mộ.
CÁC TIN ĐÃ ĐĂNG:
Hà Nội tặng danh hiệu "Người tốt, việc tốt", "Tập thể tốt" năm 2008 cho 03 cá nhân và 01 tập thể TTXVN (11/11/2008 09:56:52)
Các phân xã Quảng Ninh, Lạng Sơn, Bắc Giang và Sơn La được khen thưởng về công tác thông tin cơn bão số 6 (11/11/2008 09:53:00)
Lãnh đạo Cộng hoà Hy Lạp và Quỹ Vì nỗi đau da cam TTXVN (10/11/2008 10:01:39)
40 năm khoá 8 - Những kỷ niệm không thể nào quên (05/11/2008 10:28:52)
TTXVN kỷ niệm 78 năm ngày thành lập Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam (05/11/2008 09:36:14)
Ban biên tập tin Trong nước đón nhận Huân chương Độc lập hạng ba (05/11/2008 09:28:00)
“Có một thời đẹp mãi” (05/11/2008 09:10:29)
Thư viện TTXVN:
Nguồn tư liệu nghiệp vụ, lịch sử và văn hóa phong phú (05/11/2008 09:08:28)
Tôi trưởng thành từ lớp phóng viên khóa 8 (04/11/2008 09:39:06)
Thông tin cho tất cả mọi người trong thế giới toàn cầu hóa (07/10/2008 10:34:22)
