Thứ ba, ngày 07/04/2026

Tin trong ngành

Hành trình đi tìm hài cốt của liệt sĩ Nguyễn Tiến Đạt


(01/08/2008 10:09:40)

Một buổi chiều mưa tầm tã ngày 13/6/1970, Nguyễn Tiến Đạt cùng bốn đồng đội ở phân xã TTXGP Nam Trung bộ là Nguyễn Thành (tức Thành Râu), Nguyễn Ngọc Công (bút danh Nguyễn Việt Bắc), Nguyễn Mượn (Giàng A Lộc) và Trần Văn Tửu (tức Lê Văn Tửu) đã hy sinh trong một loạt bom chùm tọa độ của giặc Mỹ tại Đắc Æ , Đắc Kuýt, giáp biên giới Việt Nam - Campuchia (tỉnh Phước Long cũ). Phân xã chỉ còn Nguyễn Trung Hiếu, do đi chữa bệnh ở một trạm xá gần đó nên sống sót.

            Nguýằ…n Tiỏº¿n ĐỏºĂt quÃê ỏằŸ xÃÊ Phỏằ• Minh, huýằ‡n Đỏằâc Phỏằ•, tỏằ‰nh QỳºÊng NgÃÊi trong mỏằ™t gia Ä‘Ãơnh có truýằn thỏằ‘ng cÃĂch mỏºĂng. Tỳằ•i thặĂ anh chỏằâng kiỏº¿n trỏằn vỏºạn cỳằ™c khÃĂng chiỏº¿n chỏằ‘ng thỏằ±c dÃÂn PhÃĂp. Cha Ä‘i húºĂt Ä‘ỏằ™ng cÃĂch mỏºĂng xa nhà, mỏằ™t mÃơnh mỏºạ tỏºĐn tỏºÊo nuôi 5 anh chỏằ‹ em ăn hỏằc.

            Năm 1954, hòa bÃơnh lỏºưp lỏºĂi trÃên mỏằ™t nỏằưa Ä‘ỏºƠt nặ°ỏằ›c, anh cÃạng gia Ä‘Ãơnh tỏºưp kỏº¿t ra Bỏº¯c rỏằ“i Ä‘ặ°ỏằÊc Ä‘i hỏằc lỏằ›p hỏằc sinh miỏằn Nam. Ban Ä‘ỏºĐu hỏằc ỏằŸ trặ°ỏằng miỏằn Nam sỏằ‘ 11 đóng tỏºĂi Hặ°ng Ỷên. Sau mỏằ™t thỏằi gian, anh là mỏằ™t trong sỏằ‘ Ãưt hỏằc sinh Ä‘ặ°ỏằÊc lỏằ±a chỏằn Ä‘ặ°a sang Trung Qỳằ‘c hỏằc.

            Nhỏằ¯ng năm 1960, cỳằ™c khÃĂng chiỏº¿n chỏằ‘ng Mỏằạ ỏằŸ miỏằn Nam bặ°ỏằ›c vào giai Ä‘úºĂn cam go ÃĂc liỏằ‡t. Trặ°ỏằ›c nhu cỏºĐu cỏºƠp thiỏº¿t cỏằĐa chiỏº¿n trặ°ỏằng, anh Ä‘ặ°ỏằÊc cỏằư Ä‘i hỏằc lỏằ›p thông tin bÃĂo vỏằƠ mỏºãt trỏºưn. Giỏằ¯a năm 1965, anh chia tay gia Ä‘Ãơnh và bỏºĂn bÃă khoÃĂc ba lô lÃên Ä‘ặ°ỏằng vào chiỏº¿n trặ°ỏằng miỏằn Nam mà không ngỏằ đó là lỏºĐn cỳằ‘i cÃạng gỏºãp mỏºãt ngặ°ỏằi thÃÂn.

            Chiỏº¿n trặ°ỏằng khu VI thỳằ™c cỏằ±c Nam Trung Bỏằ™ là vÃạng Ä‘ỏºƠt khô cỏº±n gian khỏằ•. Anh Ä‘ặ°ỏằÊc phÃÂn công công tÃĂc ỏằŸ bỏằ™ phỏºưn thông tin cỏằĐa TTXGP thỳằ™c Ban TuyÃên giÃĂo khu. Công viỏằ‡c phỏằâc tỏºĂp trÃên mỏằ™t Ä‘ỏằ‹a bàn rỏằ™ng đòi hỏằi mỏằ™t ngặ°ỏằi phỏºÊi thông thỏºĂo nhiỏằu viỏằ‡c. Phóng viÃên phỏºÊi hỏằc Ä‘ÃĂnh ma-nÃưp, Ä‘iỏằ‡n bÃĂo viÃên phỏºÊi hỏằc làm tin Ä‘ỏằƒ phòng trặ°ỏằng hỏằÊp bỏºƠt trỏº¯c có thỏằƒ thay thỏº¿ vỏằ‹ trÃư cỏằĐa nhau. Có khi tin, bài không kỏằ‹p viỏº¿t ra giỏºƠy mà phỏºÊi Ä‘ÃĂnh thỏº³ng bỏº±ng ma-nÃưp gỏằưi ra cho TTXGP ỏằŸ căn cỏằâ và VNTTX ỏằŸ Hà Nỏằ™i cho kỏằ‹p tÃưnh thỏằi sỏằ±, sau đó mỏằ›i viỏº¿t lỏºĂi cho tỏằ bÃĂo ỏằŸ khu. Nhiỏằu lỏºĐn tin vỏằôa phÃĂt xong thÃơ Ä‘ỏằ‹ch Ä‘ÃĂnh vào cỏằâ, anh em phÃÂn xÃÊ cÃạng cÃĂc lỏằ±c lặ°ỏằÊng phỏºÊi chiỏº¿n Ä‘ỏºƠu cỏºÊ ngày Ä‘ỏằƒ bỏºÊo vỏằ‡ đài, bỏºÊo vỏằ‡ căn cỏằâ ỏằŸ Đỏº¯c SiÃêng. Có trỏºưn phÃÂn xÃÊ tiÃêu diỏằ‡t hàng chỏằƠc tÃên Ä‘ỏằ‹ch, bỏº¯n rặĂi cỏºÊ mÃĂy bay trỏằ±c thăng (thÃĂng 10/1966). Nguýằ…n Trung Hiỏº¿u (Bỏºây Hiỏº¿u), nguyÃên Trặ°ỏằŸng phÃÂn xÃÊ TTXGP tỏºĂi Sông BÃâ Ä‘ÃÊ Ä‘ặ°ỏằÊc tỏºãng danh hiỏằ‡u DÅâng sÄâ diỏằ‡t mÃĂy bay.

            Mỏºãc dÃạ sỏằ‘ng và chiỏº¿n Ä‘ỏºƠu trong hoàn cỏºÊnh khó khăn, khỏằ‘c liỏằ‡t đó nhặ°ng Nguýằ…n Tiỏº¿n ĐỏºĂt vỏºôn cÃạng Ä‘ỏằ“ng Ä‘ỏằ™i vặ°ỏằÊt lÃên tỏºƠt cỏºÊ, hoàn thành tỏằ‘t mỏằi nhiỏằ‡m vỏằƠ cho Ä‘ỏº¿n tỏºưn giỏằ phút hy sinh cỳằ‘i cÃạng.

            Anh ngÃÊ xỳằ‘ng ỏằŸ Ä‘ỏằ™ tỳằ•i thanh xuÃÂn tặ°ặĂi Ä‘ỏºạp nhỏºƠt, hiỏº¿n dÃÂng cỳằ™c Ä‘ỏằi mÃơnh cho cỳằ™c khÃĂng chiỏº¿n thỏºĐn thÃĂnh cỏằĐa dÃÂn tỏằ™c và sỏằ± nghiỏằ‡p vỏºằ vang cỏằĐa TTXVN.

Gia Ä‘Ãơnh và Ä‘ỏằ‹a phặ°ặĂng tỏằ• chỏằâc trỏằng thỏằƒ lỏằ… truy Ä‘iỏằ‡u liỏằ‡t sÄâ Nguýằ…n Tiỏº¿n ĐỏºĂt tỏºĂi quÃê nhà, xÃÊ Phỏằ• Minh, huýằ‡n Đỏằâc Phỏằ•, tỏằ‰nh QỳºÊng NgÃÊi, ngày 27/7/2002. (ỏºÂnh: Tặ° liỏằ‡u).

            Sau năm 1975, gia Ä‘Ãơnh Nguýằ…n Tiỏº¿n ĐỏºĂt luôn Ä‘ỏằƒ Ãẵ dò tÃơm thông tin vỏằ anh vỏằ›i ặ°ỏằ›c vỏằng làm sao tÃơm Ä‘ặ°ỏằÊc hài cỏằ‘t. Mỏằ™t hôm, chỏằ‹ Nguýằ…n Thỏằ‹ Dung, em gÃĂi út cỏằĐa anh ĐỏºĂt, lúc đó Ä‘ang hỏằc ỏằŸ MÃĂt-xcặĂ-va (LiÃên Xô cÅâ) tÃơnh cỏằ Ä‘ỏằc Ä‘ặ°ỏằÊc bài bÃĂo: õ€œNhỏằ¯ng nhà bÃĂo liỏằ‡t sÄâ TTXVN còn sỏằ‘ng mÃÊiõ€ cỏằĐa tÃĂc giỏºÊ Trặ°ặĂng Đỏằâc Anh đăng trÃên TỳºĐn Tin Tỏằâc sỏằ‘ 25 ra ngày 25/6/1995. Trong bài bÃĂo có nÃêu vỏằ trặ°ỏằng hỏằÊp hy sinh cỏằĐa Nguýằ…n Tiỏº¿n ĐỏºĂt. Ngay lỏºưp tỏằâc, chỏằ‹ Dung gỏằi Ä‘iỏằ‡n vỏằ bÃĂo tin cho anh trai Nguýằ…n CỏºÊnh. LỏºĐn theo Ä‘ỏằ‹a chỏằ‰ trong bài bÃĂo, ông CỏºÊnh liÃên hỏằ‡ ngay vỏằ›i ông Nguýằ…n Trung Hiỏº¿u, ngặ°ỏằi duy nhỏºƠt sỏằ‘ng sót trong trỏºưn bom. Nhặ° vỏºưy là gỏºĐn 30 năm sau, gia Ä‘Ãơnh mỏằ›i Ä‘ặ°ỏằÊc nghe ông Hiỏº¿u kỏằƒ mỏằ™t cÃĂch tặ°ỏằng tỏºưn vỏằ sỏằ± hy sinh anh dÅâng cỏằĐa liỏằ‡t sÄâ Nguýằ…n Tiỏº¿n ĐỏºĂt. Trặ°ỏằ›c nguýằ‡n vỏằng cỏằĐa gia Ä‘Ãơnh, ông Hiỏº¿u nhanh chóng phÃĂc thỏºÊo mỏằ™t kỏº¿ húºĂch Ä‘i tÃơm hài cỏằ‘t Ä‘ỏằ“ng Ä‘ỏằ™i. CÃĂc anh Ba Hỳằ³nh (Nguýằ…n Hỳằ³nh, ChÃĂnh văn phòng Ban TuyÃên hỳºƠn khu lúc đó) anh Tặ° SiÃêu cÃạng công tÃĂc tỏºĂi Ban TuyÃên hỳºƠn khu Nam TÃÂy NguyÃên (khu X) cÃạng mỏằ™t vài ngặ°ỏằi Ä‘ÃÊ trỏằ±c tiỏº¿p chôn cỏºƠt 5 liỏằ‡t sÄâ trÃên mỏºãc dÃạ Ä‘ÃÊ vỏằ hặ°u nhặ°ng vỏºôn tÃơnh nguýằ‡n tham gia Ä‘i tÃơm Ä‘ỏằ“ng Ä‘ỏằ™i. Đoàn Ä‘ặ°ỏằÊc trang bỏằ‹ khÃĂ Ä‘ỏºĐy Ä‘ỏằĐ, có cỏºÊ bỏằ™ đàm, mÃĂy quay phim, chỏằƠp ỏºÊnhõ€Ư Đặ°ỏằng Ä‘i rỏºƠt vỏºƠt vỏºÊ, tỏằô chỏằ— ô tô Ä‘ỏằ— phỏºÊi Ä‘i bỏằ™ hai ngày Ä‘ặ°ỏằng nỏằ¯a mỏằ›i vào Ä‘ỏº¿n nặĂi. Sau hai lỏºĐn Ä‘i, lỏºĐn Ä‘ỏºĐu do hỏº¿t lặ°ặĂng thỏằ±c phỏºÊi quay vỏằ; lỏºĐn thỏằâ hai, Ä‘oàn tÃơm Ä‘ặ°ỏằÊc nặĂi hy sinh cỏằĐa cÃĂc liỏằ‡t sÄâ, song do Ä‘ỏằ‹a bàn này sau chiỏº¿n tranh Ä‘ÃÊ thay Ä‘ỏằ•i quÃĂ nhiỏằu nÃên không thỏằƒ xÃĂc Ä‘ỏằ‹nh Ä‘ặ°ỏằÊc nặĂi chôn cỏºƠt cÃĂc liỏằ‡t sÄâ. Mỏºãc dÃạ Ä‘ÃÊ gỏº¯ng sỏằâc tÃơm kiỏº¿m nhặ°ng Ä‘oàn chỏằ‰ tÃơm thỏºƠy mỏằ™t sỏằ‘ di vỏºưt còn sót lỏºĂi cỏằĐa cÃĂc liỏằ‡t sÄâ nhặ° vỏºÊi qỳºĐn ÃĂo rÃĂch, cúc ÃĂo, giỏºĐy dÃâp...

            CỏºÊ hai chuýº¿n Ä‘i Ä‘ỏằu không Ä‘ỏºĂt Ä‘ặ°ỏằÊc kỏº¿t qỳºÊ nhặ° mong mỳằ‘n, ông Hiỏº¿u và Ä‘ỏằ“ng Ä‘ỏằ™i khÃĂ thỏºƠt vỏằng. Đỏằƒ tặ°ỏằŸng nhỏằ› Ä‘ỏº¿n 5 liỏằ‡t sÄâ và phỏºĐn nào làm vặĂi Ä‘i niỏằm thặ°ặĂng nhỏằ› cỏằĐa thÃÂn nhÃÂn cÃĂc liỏằ‡t sÄâ, Ä‘oàn tÃơm kiỏº¿m quýº¿t Ä‘ỏằ‹nh làm 5 chiỏº¿c ÃĂo quan và Ä‘ỏºãt cÃĂc di vỏºưt tÃơm Ä‘ặ°ỏằÊc trong chuýº¿n Ä‘i vào đó Ä‘ỏằƒ làm lỏằ… truy Ä‘iỏằ‡u. Ngày 18/6/1996, nhÃÂn kỏằã niỏằ‡m 71 năm Ngày BÃĂo chÃư Viỏằ‡t Nam, nhỏằ¯ng ngặ°ỏằi Ä‘ỏằ“ng nghiỏằ‡p cỏằĐa cÃĂc anh, Tỏằ‰nh ỏằĐy, UBND tỏằ‰nh Sông BÃâ, TTXVN, Đài phÃĂt thanh truýằn hÃơnh tỏằ‰nh Sông BÃâ cÃạng ngặ°ỏằi thÃÂn trong gia Ä‘Ãơnh cỏằĐa cÃĂc anh Ä‘ÃÊ tỏằ• chỏằâc trỏằng thỏằƒ Lỏằ… truy Ä‘iỏằ‡u tỏºĂi nghÄâa trang liỏằ‡t sÄâ tỏằ‰nh Sông BÃâ (nay là tỏằ‰nh BÃơnh Phặ°ỏằ›c).

            RỏºƠt cỏºÊm Ä‘ỏằ™ng trặ°ỏằ›c nghÄâa cỏằư cỏằĐa Ä‘ỏằ“ng Ä‘ỏằ™i anh, nhặ°ng gia Ä‘Ãơnh liỏằ‡t sÄâ Nguýằ…n Tiỏº¿n ĐỏºĂt vỏºôn canh cÃĂnh trong lòng mỏằ™t ặ°ỏằ›c vỏằng là tÃơm Ä‘ặ°ỏằÊc hài cỏằ‘t cỏằĐa anh Ä‘ỏằƒ Ä‘ặ°a vỏằ quÃê nhà và cÅâng là Ä‘ỏằƒ thỏằ±c hiỏằ‡n Ä‘ặ°ỏằÊc di nguýằ‡n trặ°ỏằ›c lúc lÃÂm chung cỏằĐa ông cỏằƠ thÃÂn sinh ra anh. Sau mỏºƠy năm trỏằi gia Ä‘Ãơnh tiỏº¿p tỏằƠc tÃơm kiỏº¿m khỏº¯p cÃĂc cÃĂnh rỏằông dỏằc biÃên giỏằ›i Viỏằ‡t Nam - Campuchia mà không thỏºƠy, tặ°ỏằŸng Ä‘ÃÊ bó tay, không ngỏằ, năm 2002, qua mỏằ™t ngỳằ“n tin, hài cỏằ‘t cỏằĐa liỏằ‡t sÄâ Nguýằ…n Tiỏº¿n ĐỏºĂt Ä‘ÃÊ Ä‘ặ°ỏằÊc tÃơm thỏºƠy tỏºĂi nghÄâa trang liỏằ‡t sÄâ tỏằ‰nh BÃơnh Phặ°ỏằ›c (trặ°ỏằ›c Ä‘ÃÂy là tỏằ‰nh Sông BÃâ - nặĂi Ä‘ỏằ“ng Ä‘ỏằ™i anh Ä‘ÃÊ Ä‘ỏºãt mỏằ™ tặ°ỏằÊng trặ°ng cho anh năm 1996).

            Đúng vào dỏằ‹p kỏằã niỏằ‡m 55 năm Ngày thặ°ặĂng binh - liỏằ‡t sÄâ, sÃĂng 27/7/2002, gia Ä‘Ãơnh và chÃưnh quýằn Ä‘ỏằ‹a phặ°ặĂng Ä‘ÃÊ tỏằ• chỏằâc trỏằng thỏằƒ lỏằ… truy Ä‘iỏằ‡u và Ä‘ặ°a hài cỏằ‘t liỏằ‡t sÄâ Nguýằ…n Tiỏº¿n ĐỏºĂt vỏằ an tÃĂng tỏºĂi quÃê nhà bÃên cỏºĂnh mỏằ™ cỏằĐa hai cỏằƠ thÃÂn sinh.

Mạnh Hà
Theo Nội san Thông tấn, số 7/2008

CÁC TIN ĐÃ ĐĂNG:

Liệt sĩ Hoàng Châu - phóng viên ảnh chiến trường (01/08/2008 10:03:36)

Nhà báo liệt sĩ Nguyễn Bang - người con của xứ dừa Bình Định (01/08/2008 10:02:04)

Bác Tôn - Người bạn chiến đấu thân thiết của Bác Hồ (01/08/2008 09:58:27)

Tọa đàm về cách phiên âm Khmer-Việt (07/07/2008 10:17:58)

Tập huấn bồi dưỡng kỹ năng viết tin và chụp ảnh chính trị - ngoại giao (07/07/2008 10:16:34)

Đêm giao lưu nhà báo trẻ và sinh viên (07/07/2008 10:14:12)

Trao phần thưởng học sinh giỏi năm học 2007-2008 (07/07/2008 10:13:21)

Liên chi hội nhà báo TTXVN thăm và giao lưu tại tỉnh Ninh Bình (07/07/2008 10:11:40)

Đại diện TTXVN tham dự diễn đàn đối thoại báo chí toàn cầu lần thứ ba. (07/07/2008 10:09:45)

TTXVN và cơ quan thông tin Thái Lan tăng cường hợp tác (07/07/2008 10:08:21)