Tin trong ngành
Nhà báo Đỗ Phượng: mỗi tờ báo phải có cái riêng
(14/04/2008 15:32:28)
Báo Tuần Tin Tức ra đời cách đây 25 năm, báo Tin Tức buổi chiều ra sau đó đã để lại những dấu ấn huy hoàng gắn liền với cuộc chiến chống tiêu cực, những biến động ở Liên Xô cũ, cuộc chiến ở Áp-ga-ni-xtan, I-rắc... Nhân dịp báo Tin Tức ra buổi sáng, ông Đỗ Phượng, nguyên Uỷ viên Trung ương Đảng, nguyên Tổng Giám đốc TTXVN nhớ lại.
SỰ KIỆN CHẤN ĐỘNG
Trước năm 1982, TTXVN có chức năng, nhiệm vụ cung cấp thông tin cho các cơ quan lãnh đạo Đảng và Nhà nước, các cơ quan báo chí mà chưa được phép xuất bản báo, tạp chí phục vụ trực tiếp đông đảo quần chúng. Việc TTXVN có được một tờ báo của riêng mình lúc đó là điều vô cùng khó khăn.
Năm 1982, chuyện TTXVN tự mua giấy in, tự trang trải kinh phí, tận dụng khả năng, trình độ nghiệp vụ của đội ngũ biên tập viên, chủ động thử nghiệm việc in và bán có lãi bản Tin nhanh nhân giải bóng đá quốc tế tại Tây Ban Nha 1982 (España 82) bị coi là một việc "động trời". Nhiều ý kiến phản đối kịch liệt xung quanh việc TTX xuất bản tờ Tin nhanh España 82.
Ông Đỗ Phượng nhớ lại: Ông Lê Đức Thọ, lúc ấy là Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Tổ chức Trung ương, đã hai lần nhắc nhở lãnh đạo TTXVN việc in và bán tờ Tin nhanh. Trước nhu cầu đòi hỏi được thông tin của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân, tôi và anh Đào Tùng (lúc đó là Tổng Giám đốc) xin gặp anh Ba (đ/c Tổng Bí thư Lê Duẩn) để xin cho ý kiến về việc mở rộng đối tượng phục vụ thông tin. Chưa chờ chúng tôi nói xong, anh Ba đã nghiêm giọng: "Này, các anh làm thông tin hay Bộ Chính trị làm. Đây là việc của các anh, vì thế các anh phải là người quyết định chứ". Không có cơ hội nào tuyệt vời hơn. Chúng tôi bám lấy chỉ thị miệng này của đồng chí Tổng Bí thư để từ thành công của España 82, tháng 8/1982, mạnh dạn đi đến xuất bản tuần tin Văn hóa Thể thao thế giới (sau đổi là Thể thao&Văn hóa) do chính tôi làm Tổng biên tập. Tiếp đà này, ngày 14/5/1983, Tuần Tin Tức ra số đầu tiên do anh Đào Tùng, Tổng Giám đốc trực tiếp là Tổng biên tập. Cùng lúc, tờ tuần tin Khoa học, kỹ thuật và Kinh tế thế giới (nay là Khoa học và Công nghệ) cũng ra đời, do anh Trần Thanh Xuân đứng tên.
Phụ trách tờ Tuần Tin Tức, đồng chí Đào Tùng bám sát, tham gia vào mọi khâu công tác với quyết tâm đưa tờ báo ngày càng phát triển lớn mạnh.
Có thể nói, việc TTXVN xuất bản tờ Tuần Tin Tức tác động sâu sắc tới công chúng. Tờ Thể thao Văn hóa thế giới lúc ấy hầu như chỉ đề cập đến mảng thể thao và văn hóa quốc tế. Còn Tuần Tin Tức đề cập đến mọi vấn đề của đời sống chính trị, kinh tế, xã hội trong nước. Vì thế, lúc bấy giờ, Tuần Tin Tức trở thành một tờ báo có sức hút lớn với đông đảo bạn đọc. Và quả thực, nhiều mảng tối trong xã hội đã được các phóng viên Tuần Tin Tức bóc ra và phơi bày trước ánh sáng.
Nhịp rung đầu tiên chấn động công chúng là bài báo "Vùng than trước ngưỡng cửa báo động" của phóng viên Vũ Duy Thông (sau là Vụ trưởng Vụ báo chí-Ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương, nay là Ban Tuyên giáo Trung ương). Ông Đỗ Phượng cho biết: Ngay khi đọc xong bài báo này, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã đề nghị ngừng chuyến công tác nước ngoài của Bộ trưởng Bộ Điện Than và yêu cầu Chủ tịch UBND tỉnh Hồng Quảng cùng Bộ trưởng Bộ Điện Than kiểm điểm và giải trình. Lần đầu tiên trong lịch sử báo chí Việt
Tiếp đà này, Tuần Tin Tức liên tục đưa ra ánh sáng rất nhiều vụ việc có liên quan đến nhiều ngành, nhiều địa phương, làm Bí thư, Chủ tịch nhiều tỉnh phải vất vả giải trình và kiểm điểm. Trong thời kỳ này, phải kể đến những phóng viên năng nổ, nhanh nhạy như: Mai Hạnh, Đình Khuyến, Vũ Tâm...
Vụ việc kéo dài và phức tạp nhất trong số các vụ được báo Tuần Tin Tức nêu lên là vụ Hà Trọng Hòa. Hà Trọng Hòa vốn là Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Thanh Hóa. Để thực hiện được những loạt bài điều tra quan trọng, báo Tuần Tin Tức lúc đó đã phải liên lạc với nhiều nguồn tin và kết hợp với Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) để có cơ chế bảo vệ nguồn tin. Phóng viên Vũ Tâm (năm 1992 trở thành Tổng biên tập báo) được tòa soạn cử thực hiện loạt bài điều tra này.
Trong loạt bài điều tra về Hà Trọng Hòa, bài báo cuối cùng chính là quả bom tấn dội xuống một loạt các nhân vật tiêu cực tại Thanh Hóa. Đó là bài viết về nhân vật Cao Thị Lan, tức Lan lừa. Ông Đỗ Phượng kể: Khi vừa in xong số báo này, tôi liền đến gặp Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh. Tôi nói: Chúng tôi đã đăng bài báo này và chúng tôi biết chắc chắn ngày mai sẽ có chuyện. Hoặc chúng tôi sẽ bị kỷ luật hoặc Hà Trọng Hòa sẽ bị kỷ luật. Đồng chí Linh nghe báo cáo xong đã đồng ý để Tuần Tin Tức tiếp tục thực hiện kế hoạch của mình. Có lẽ một phần làm nên sự kiên quyết ấy là vì tư liệu TTX cung cấp cho Bộ Chính trị rất đầy đủ và chính xác. Kết quả, sau loạt bài điều tra, Hà Trọng Hòa bị khai trừ khỏi BCH Trung ương, cách chức Bí thư Tỉnh ủy.
Có thể nói, đó là thời kỳ "nóng" nhất của Tuần Tin Tức. Nóng bởi sự hăng say, xông xáo của anh em phóng viên với hàng loạt các bài điều tra. Vị thế của Tuần Tin Tức nhanh chóng được khẳng định bởi sức mua của người đọc ngày một tăng cao.
ĐỐI MẶT VỚI THÁCH THỨC
Ngày 17/6/1991, đúng ngày khai mạc Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII, số đầu tiên của Tin tức buổi chiều (nay là Tin Tức, báo ra hàng ngày của tòa soạn Tuần Tin Tức) có chữ ký của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Đỗ Mười ra mắt bạn đọc trong cả nước.
Khi được hỏi tại sao tờ báo được phát hành buổi chiều, ông Đỗ Phượng giải thích: Thực ra, từ trước đó khá lâu, chúng tôi đã rất ấn tượng với tờ France Soir (Nước Pháp buổi chiều). Đây là tờ báo buổi chiều hoạt động rất hiệu quả. Sức sống của nó không chỉ tồn tại trong một buổi chiều ngắn ngủi mà đến tận ngày hôm sau khi số tiếp theo ra lò. Chúng tôi quyết định làm Tin tức buổi chiều để lấp đầy khoảng trống thông tin từ đêm về sáng, đặc biệt là buổi sáng cho đến tận 10 giờ. Lúc đó, tại Việt
Được biết từ ngày 2/4, báo Tin Tức sẽ chuyển sang phát hành buổi sáng, nhà báo lão luyện đã chia sẻ kinh nghiệm, bày mưu, mách nước. Tuy vậy, ông cũng không giấu nổi sự lo lắng: Thực ra, bây giờ, khó có tờ báo nào có sức hấp dẫn hơn Nhân Dân, Quân đội nhân dân, Thanh niên, Tuổi trẻ, Lao Động... Vì thế, nếu đã không thể đi một con đường riêng mà phải bước vào chạy đua trên một xa lộ chung thì rõ ràng mình phải nhanh hơn và mạnh hơn nữa.
Theo ông, để có thế mạnh riêng, nhất thiết Tin Tức phải dựa vào đội ngũ phóng viên phân xã trong và ngoài nước. Đó cũng chính là thế mạnh của TTXVN so với các cơ quan báo chí khác. Tuy nhiên, để xứng đáng là chỗ dựa cho các tờ báo trong ngành, hệ thống phóng viên phân xã trong và ngoài nước cần phát huy năng lực thực sự. Người làm báo Thông tấn cần chấm dứt lối làm việc hành chính, công chức, viết tin báo đạo, hời hợt; cần bám sát cuộc sống, xông xáo nhiệt tình, tâm huyết, tận tụy. Phóng viên phân xã nước ngoài cần tăng lượng tin bài viết với sắc thái riêng.
Báo Tin Tức dù phát hành buổi sáng hay buổi chiều thì điều quan trọng dẫn tới thành công là phải nắm vững đối tượng phục vụ của mình. Sẽ khó thành công nếu trên tờ Tin Tức, cái gì cũng có một chút: một chút chính trị, một chút kinh tế, một chút xã hội, một chút thể thao, một chút cuộc sống đời thường... Cũng giống như một mâm cơm ăn hàng ngày có vài món, mỗi món một chút những chẳng có món nào "đưa" cơm sẽ khiến thực khách sớm buông bát. Trong thị trường báo buổi sáng, hầu như các báo đã chia nhau nắm hết thị phần. Vì thế, khi cố chen chân vào thị trường ấy, bắt buộc tờ báo phải có cái riêng để có thể lôi cuốn được độc giả.
Cách tiếp cận vấn đề hiện cũng đang là điểm yếu trong thông tin của TTXVN. Ví dụ, cùng là một cái tin cựu Thủ tướng Thái Lan Thạc-sỉn bị kết tội tham nhũng về nước, nếu chỉ làm giống các tờ báo khác lấy nguồn ở đâu đó rồi dịch ra thì chẳng có gì lôi cuốn cả và độc giả sẽ nghĩ đọc tờ nào chẳng được. Nhưng nếu Tin Tức có cách tiếp cận riêng, đề nghị phóng viên phân xã nước sở tại viết bài, phỏng vấn, tiếp cận nhiều đối tượng có liên quan, tiếp cận công chúng và thái độ của họ... thì sẽ hấp dẫn được độc giả. Phải làm sao để người đọc có thói quen tìm báo Tin Tức để được tiếp cận với vấn đề một cách toàn diện, nhiều khía cạnh mà các báo khác không đề cập đến.
Một số người khi nhắc đến sự kiện nước Mỹ bị khủng bố ngày 11/9/2001 cho rằng, báo Tin Tức đã để tuột mất cơ hội vàng khi không thể duy trì được tia-ra phát hành lớn sau khi đột biến tăng lên. Theo ông Đỗ Phượng, mỗi khi thế giới có biến động, người đọc đều trông chờ vào thông tin của TTXVN để có được những thông tin nhanh nhất và chính xác nhất. Điều này chứng tỏ bạn đọc vẫn còn tin tưởng vào thông tin của TTXVN. Tuy nhiên, sự kiện không phải là những cái diễn ra hàng ngày nên không thể chỉ nhìn vào chất lượng thông tin của một hai sự kiện lớn để đánh giá tiềm năng phục vụ công chúng của cả một tờ báo. Dẫu vậy, lãnh đạo báo Tin Tức cũng cần coi đó là dịp để nhìn nhận lại chính mình. Đúng là không phải lúc nào thế giới cũng có biến động đặc biệt nhưng chắc chắn là hôm nào cũng có chuyện và từng người làm báo phải sắc sảo để phát hiện và nêu ra vấn đề. Lãnh đạo tờ báo phải biết tổ chức thông tin, phối hợp các đơn vị để những vấn đề được tiếp cận ở nhiều khía cạnh, thuyết phục được bạn đọc, trở thành "cần câu" thu hút bạn đọc.
Vụ việc em Bình bị đánh đập trong suốt hơn mười năm trời được phóng viên ảnh Đình Na phát hiện và thông tin đầu tiên trên báo Tin Tức. Ngay sau tác phẩm của anh, hầu hết các báo đều vào cuộc và đã có những thông tin khai thác sâu, đưa đậm nét. Một số tờ báo lớn đã biến vụ việc trở thành một chủ đề nóng trong suốt gần hai tuần lễ, thậm chí, sau đó, nhờ báo chí, vụ việc đã tạo nên một làn sóng phản ứng mạnh mẽ trong xã hội, thậm chí được đích thân Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các đơn vị có liên quan kiểm điểm và báo cáo. Trong khi đó, TTXVN là nơi phát hiện sự việc nhưng lại sớm bỏ rơi, bỏ qua cơ hội gắn kết với mối quan tâm nóng hổi của công chúng.
CÁC TIN ĐÃ ĐĂNG:
Thanh niên hãy cống hiến trí tuệ & sức trẻ (14/04/2008 15:25:35)
Chủ tịch Hồ Chí Minh với thanh niên Việt Nam (14/04/2008 15:22:12)
Ra mắt Hội Cán bộ hưu trí TTXVN tại Đà Nẵng (04/02/2008 10:20:45)
Khen thưởng bốn biên tập viên có thành tích thông tin về SEA Games 24 (04/02/2008 10:20:01)
Quỹ “Vì nỗi đau da cam” của TTXVN: Tặng quà các nạn nhân chất độc da cam/điôxin tỉnh Quảng Trị (04/02/2008 10:19:30)
Phát thanh viên Đào Hiền - giải Nhì Hội thi "Kể chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" (04/02/2008 10:18:02)
TTXVN và Đài truyền hình Việt Nam thoả thuận hợp tác về truyền hình (04/02/2008 10:16:46)
Nhớ tết mậu thân 1968 (04/02/2008 10:03:13)
Cả nhà vào trận (04/02/2008 10:02:25)
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến sự đoàn kết (04/02/2008 09:57:16)
