Thứ hai, ngày 06/04/2026

Tin trong ngành

Kỷ niệm 35 năm ngày Giải phóng Quảng Trị (1/5/1972-1/5/2007):

Nhớ anh Lương Nghĩa Dũng, Người chiến - nhà báo hy sinh trong chiến dịch giải phóng Quảng Trị


(14/05/2007 15:21:29)

Anh Lương Nghĩa Dũng là phóng viên ảnh của Phòng Thông tấn Quân sự biệt phái sang Thông tấn xã Việt Nam, cùng ăn ở, sinh hoạt và công tác ở tổ Ảnh Quân sự của TTXVN trong những năm chống Mỹ cứu nước hào hùng của dân tộc. Cuộc đời anh gắn chặt với các chiến trường, trong đó chiến trường Quảng Trị là nơi gắn bó nhất.

Trong những năm chống Mỹ, Quảng Trị được cả nước nhắc tới như nỗi đau chia cắt nhưng cũng là niềm tự hào của dân tộc với những chiến công oai hùng.

Chiến trường Quảng Trị vô cùng ác liệt. Bom đạn Mỹ rải xuống mảnh đất nước ta và trên trái đất này. Đặc khu Vĩnh Linh ở miền Bắc nổi tiếng với danh hiệu "lũy thép" anh hùng. Đường 9 với Đông Hà, Khe Sanh, Lao Bảo nối sang Nam Lào cũng từng chứng kiến bao chiến công của quân và dân ta, đối đầu trực tiếp với lính thủy đánh bộ Mỹ. Thế giới còn biết đến giới tuyến quân sự tạm thời: Sông Bến Hải, Cầu Hiền Lương và hàng rào điện tử Mắc Namara.

Quân giải phóng truy kích địch trên đường 9 - Nam Lào. (Ảnh: Lương Nghĩa Dũng).

Năm 1965, khi Mỹ tiến hành chiến lược chiến tranh cục bộ ở miền Nam và cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc nhằm đẩy nước ta "trở lại thời kỳ đồ đá", một nhóm sĩ quan Quân đội là phóng viên Ảnh của Phòng Thông tấn quân sự được biệt phái sang TTXVN, gồm các anh: Đoàn Tý, Nghĩa Dũng, Hứa Kiểm, Vũ Tạo, cùng sinh hoạt và công tác với những phóng viên ảnh của TTXVN như: Văn Bảo, Chí Thành, Xuân Lâm, Hữu Thứ. Tôi và anh Nghĩa Dũng quen biết nhau từ trước. Ngay từ năm 1963, khi tốt nghiệp Đại học Sư phạm Hà Nội, tôi được phân công về làm giáo viên trường Văn hóa Quân đội thuộc Tổng cục Chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam. Ở trường, anh Nghĩa Dũng dạy Vật lý, còn tôi dạy Toán cho những giáo viên cấp II từ các đơn vị trong toàn quân về đây nâng cao nghiệp vụ. Anh Dũng quê ở Hà Đông, đã tham gia quân đội từ trong kháng chiến chống Pháp, còn tôi là lính nghĩa vụ quân sự năm 1959. Ở với anh được vài tháng, tôi nhận nhiệm vụ về làm giáo viên văn hóa ở Tổng cục Hậu cần nhưng chúng tôi đã kịp quen biết và có một tình bạn, tình anh em thân thiết, bởi anh Dũng là người dễ gần, dễ mến, luôn luôn chân tình với bạn bè, đồng chí. Giữa năm 1965, tôi lại cùng anh học nhiếp ảnh trong lớp phóng viên khóa 6 của TTXVN. Từ đó đến đầu năm 1971, chúng tôi sinh hoạt chung, có những đợt cùng đi công tác tới các trận địa cao xạ, trận địa phòng không của dân quân tự vệ.

Không phải là một nghệ sỹ nhiếp ảnh bẩm sinh, nhưng xác định rõ nhiệm vụ được Quân đội và cơ quan giao cho, anh tích cực học tập, rèn luyện, hăng hái xung phong đi bất cứ nới nào, nên hiệu quả công tác của anh rất đáng khâm phục. Chúng tôi coi anh là chim đầu đàn của cả tổ, không phải chỉ vì anh lờn tuổi hơn mà ở tác phong làm việc, hiệu quả công tác. Anh cũng sẵn sàng phổ biến những kiến thức, kinh nghiệm công tác từ khâu chuẩn bị đến tác nghiệp tại hiện trường. Anh đã đi rất nhiều chuyến công tác ở cả miền Nam, miền Bắc và Lào. Riêng với chiến trường Quảng Trị, anh Nghĩa Dũng đã tham gia chiến dịch Khe Sanh năm 1967-1968, chiến dịch Đường 9 - Nam Lào năm 1971 và chiến dịch giải phóng Quảng Trị năm 1972. Ở bất cứ chiến trường nào và thời gian nào, anh cũng đem về cho cơ quan những tấm ảnh báo chí có giá trị cao.

Đầu năm 1971, tôi được cử vào Tổ phóng viên thường trú ở Vĩnh Linh thì anh Nghĩa Dũng đi chiến dịch Đường 9 - Nam lào. Đây là bước đầu tôi làm quen với Vĩnh Linh - Quảng Trị để xây dựng Phân xã Vĩnh Linh B, chuẩn bị cho việc giải phóng Quảng Trị.

Đầu năm 1972, tôi được Bộ Biên tập gọi ra Hà Nội nhận nhiệm vụ Trưởng phân xã Vĩnh Linh B. Nhận nhiệm vụ, phương tiện làm việc và các trang bị cá nhân xong, chúng tôi lên đường. Xe chúng tôi cứ thẳng Quốc lộ 1 xuôi về Nam. Khi qua được phà Quán Hầu (Quảng Bình), chúng tôi gặp xe của Phòng Thông tấn Quân sự vượt lên, tôi phát hiện ra anh Nghĩa Dũng trên xe. Xe tạm dừng, tay bắt mặt mừng. Qua câu chuyện ngắn tôi mới biết anh Dũng vừa đi Xiêng Khoảng, Cánh đồng Chum ở Lào về, nhận ngay lệnh lên đường đi Quảng Trị Anh vẫn rất vui tươi, không có biểu hiện gì của sự mệt mỏi. Tôi không ngờ đây là lần cuối cùng tôi gặp anh.

Xe chúng tôi cùng chạy vào Vĩnh Linh thì chia tay. Xe anh ngược ngay miền Tây đi theo quân chủ lực. Chúng tôi chia tay với lời chúc chiến thắng trở về, tôi hẹn sẽ đón anh theo đường 1 qua cầu Hiền Lương ra Bắc. Nhưng tiếc rằng lời hẹn đó đã mãi mãi không thành.

Sau đợt tấn công và nổi dậy đợt một vào ngày 30/3/1972, ta đã giải phóng hai huyện Gio Linh, Cam Lộ, đánh tan hàng rào điện tử Mắc Namara. Qua sông Bến Hải là vành đai trắng thuộc quận Trung Lương của ngụy. Vượt qua Trung Lương, chúng tôi đến Dốc Miếu và sau đó đến xã Gio Lễ để đóng phân xã gần nơi Tỉnh ủy và Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị. Gio Lễ cũng nằm trên vùng đất đỏ bazan nên dễ đào công sự.

Đợt hai quân ta tấn công vào cuối tháng Tư giải phóng hoàn toàn tỉnh Quảng Trị. Phân xã chúng tôi được gặp anh Thanh Phong, phóng viên TTXGP thường trú ở Quảng Trị. Văn phòng Tỉnh ủy Quảng Trị đề nghia phân xã chúng tôi làm thường trú ở Quảng Trị và xin chuyển anh Thanh Phong sang Ty Văn hóa - Thông tin của tỉnh, nhưng Tổng xã không đồng ý.

Vài tháng sau, chúng tôi đón anh Vũ Tín bị thương trên đường từ miền Tây về miền Đông Quảng Trị. Anh Tín đã có tấm ảnh vô cùng có ý nghĩa là cuộc phản chiến của Trung đoàn 66 ngụy do trung tá Phan Thế Đính chỉ huy. Quả thực cuộc tấn công của ta đã thức tỉnh lòng yêu nước của sĩ quan, binh sĩ ngụy.

Chúng tôi gặp anh Trương Đức Anh cũng ở miền Tây về và cho điện bài anh viết về Tổng xã ký tên Châu Giang. Tên dòng sông quê hương anh.

Sau này chúng tôi mới biết anh Nghĩa Dũng đã hy sinh tại vùng cát trắng Hải Lăng, sau khi chụp ảnh cuộc tấn công đánh chiếm cầu Quảng Trị trên sông Thạch Hãn, rồi theo quân giải phóng truy kích địch trên đường từ Quảng Trị đi Hải Lăng. Anh đã nằm lại mảnh đất ác liệt nhất của chiến tranh.

Con trai anh, phóng viên ảnh Lương Xuân Trường, hiện đang làm việc tại TTXVN mới tìm được mộ anh nhờ sự giúp đỡ của chính quyền và Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị, phân xã Quảng Trị và nhà ngoại cảm Nguyễn Liên. Hài cốt của anh đã được chuyển về nghĩa trang thị xã Hà Đông (nay là thành phố Hà Đông - tỉnh Hà Tây) để gia đình tiện thăm nom, chăm sóc. Cơ quan TTXVN đã tổ chức trọng thể lễ truy điệu anh và đưa anh đến nơi an nghỉ cuối cùng.

Phạm Hoạt
Nguyên Trưởng Ban Biên tập-Sản xuất ảnh TTXVN
Theo Nội san Thông tấn, số 4/2007

CÁC TIN ĐÃ ĐĂNG:

Bích La Đông giải phóng (14/05/2007 15:18:12)

“Bích La Đông giải phóng” và những kỷ niệm  (14/05/2007 15:12:57)

Làm báo những ngày giải phóng Quảng Trị, chiến trường Xuân - Hè 1972 (14/05/2007 15:05:28)

Nhớ chuyến công tác đầu Xuân 1973 phục vụ Tổng Bí thư Lê Duẩn (14/05/2007 14:58:37)

Thăm và tặng quà Trung tâm nuôi dưỡng người già và trẻ em tàn tật Hà Nội (08/05/2007 14:30:44)

Tập huấn phòng cháy chữa cháy (08/05/2007 14:29:34)

Tổ chức lớp tập huấn đưa tin về Văn hóa - Giáo dục (08/05/2007 14:23:55)

Văn phòng bình chọn 10 sự kiện đáng nhớ năm 2006 (08/05/2007 14:23:17)

Đặt vòng hoa tưởng niệm Nhà báo - liệt sỹ Trần Kim Xuyến (08/05/2007 14:22:30)

Gặp mặt cán bộ hưu tri đầu Xuân (08/05/2007 14:21:46)