50 năm thống nhất ngành Thông tấn quốc gia

Truyền thống

50 năm thống nhất ngành Thông tấn quốc gia

(05/06/2026 16:30:51)

Cách đây 50 năm, ngày 25/4/1976, hơn 23 triệu cử tri nô nức thực hiện nghĩa vụ công dân, bầu những đại biểu xứng đáng vào cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Việt Nam độc lập, thống nhất, đánh dấu bước thắng lợi quyết định của nhân dân ta trên con đường thống nhất nước nhà về mặt nhà nước. Hòa trong niềm vui chung của cả dân tộc, có niềm vui của những người làm báo Thông tấn trước bước ngoặt lịch sử quan trọng trong quá trình phát triển của cơ quan Thông tấn quốc gia: Thông tấn xã Giải phóng (TTXGP) hợp nhất với Việt Nam Thông tấn xã (VNTTX) và được đổi tên thành Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN).

Bắc - Nam một nhà

Đại thắng mùa Xuân năm 1975 đã kết thúc cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ của dân tộc ta, đất nước thống nhất, non sông liền một dải. Tuy nhiên, về mặt tổ chức nhà nước, khi ấy vẫn tồn tại hai Chính phủ: Chính phủ Việt Nam Dân chủ cộng hòa ở miền Bắc và Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.

Phóng viên Vũ Kim Hải (bìa trái) phỏng vấn Chủ tịch Tôn Đức Thắng trong cuộc bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp, tháng 5/1977

Trong bối cảnh đó, Đảng ta đề ra nhiệm vụ phải hoàn thành thống nhất đất nước về mặt nhà nước. Tháng 11/1975, đại biểu nhân dân hai miền Nam - Bắc đã tổ chức Hội nghị hiệp thương chính trị; quyết định “cần tổ chức sớm cuộc Tổng tuyển cử trên toàn lãnh thổ Việt Nam để bầu ra Quốc hội chung cho cả nước”. Và ngày 25/4/1976, hơn 23 triệu cử tri đã nô nức làm nghĩa vụ công dân của mình, bầu những đại biểu xứng đáng vào cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Việt Nam độc lập, thống nhất.

Thời điểm này, VNTTX đặt một Phân xã cạnh TTXGP ở Sài Gòn. Đồng chí Đào Tùng, Tổng Biên tập VNTTX, sau một thời gian có mặt tại Căn cứ Tây Ninh để trực tiếp chỉ đạo công tác thông tin Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, đã trở ra Hà Nội lo công việc chung. Đồng chí Trần Thanh Xuân, Phó Tổng Biên tập VNTTX vào Nam từ 1972 làm Giám đốc TTXGP. Đồng chí Đỗ Phượng khi ấy là Phó Tổng Biên tập VNTTX đại diện tại khu vực phía Nam, đồng thời là Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc TTXGP. Trước đòi hỏi cấp thiết của lịch sử, Đảng ủy, Ban Lãnh đạo hai cơ quan Thông tấn xã đã quyết định tiến hành những bước cần thiết cho việc thống nhất Ngành.

Nhà báo Đỗ Phượng, trong một cuộc phỏng vấn của Nội san Thông tấn, đã kể lại: “Chúng tôi mạnh dạn đề nghị Trung ương cho phép thống nhất hai Thông tấn xã sớm hơn các ngành khác để chỉ có một nguồn tin. Bầu cử Quốc hội thống nhất thì không thể miền Bắc do VNTTX đưa tin, miền Nam lại do TTXGP đưa tin được!”.

Trước mong muốn rất chính đáng đó, Bộ Chính trị đã nhất trí cho thống nhất hai Thông tấn xã để bảo đảm một nguồn tin duy nhất. Nhà báo Đỗ Phượng cho biết, Tổng Bí thư Lê Duẩn chỉ đạo: TTX là cơ quan báo chí, không phải là cơ quan nhà nước, việc thống nhất trước các ngành khác không liên quan đến tổ chức nhà nước nên có thể làm ngay.

Thông báo về việc thống nhất ngành Thông tấn Việt Nam được in trên Bản tin Trong nước buổi sáng 14/6/1976

Ngày 14/6/1976, trên Bản tin Trong nước buổi sáng, VNTTX đã phát đi Thông báo về việc thống nhất ngành Thông tấn Việt Nam: “Theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị lần thứ 24 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Chỉ thị của Trung ương và Chính phủ, để tăng cường công tác thông tin trong tình hình mới: Việt Nam Thông tấn xã và Thông tấn xã Giải phóng đã thực hiện việc thống nhất hoàn toàn ngành Thông tấn trong một hệ thống chung cả nước. Hai cơ quan lãnh đạo hợp nhất thành Bộ Biên tập Việt Nam Thông tấn xã. Những tin tức và hình ảnh chính thức về các hoạt động của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta, bắt đầu từ Kỳ họp đầu tiên của Quốc hội nước Việt Nam thống nhất và xã hội chủ nghĩa sẽ được phát đi theo một nguồn thống nhất, một tên gọi chính thức và duy nhất: Việt Nam Thông tấn xã (viết tắt là VNTTX)”. Sự kiện này đã đánh dấu một giai đoạn phát triển mới của ngành Thông tấn nhà nước Việt Nam, kịp thời đón Kỳ họp đầu tiên của Quốc hội nước Việt Nam thống nhất, khai mạc ngày 24/6/1976 tại Thủ đô Hà Nội.

Cuộc hội ngộ đầu tiên

Tháng 9/1976, Hội nghị toàn ngành đầu tiên được tổ chức ở Thành phố Hồ Chí Minh, điểm lại chặng đường hơn 30 năm TTX gắn bó với Đảng, với sự nghiệp cách mạng, rút ra những bài học sâu sắc, đồng thời đề ra phương hướng, nhiệm vụ của ngành Thông tấn trong giai đoạn cách mạng mới.

Theo nhà báo Đỗ Phượng, đó là cuộc hội ngộ đầu tiên sau thống nhất của hơn 200 phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên được chọn lựa từ các cơ sở của TTX ở cả ba miền Bắc - Trung - Nam và các phân xã ngoài nước. “Anh em tay bắt mặt mừng, khai mạc Hội nghị ở An Giang rồi về họp tại Cần Thơ và phiên bế mạc lại diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh”, ông kể lại.

Tại Hội nghị, Ban Lãnh đạo cơ quan đặc biệt chú ý chỉ đạo cách đưa tin, chụp ảnh về khí thế thi đua sôi nổi của các tầng lớp nhân dân trong cả nước chào mừng thành công của Quốc hội thống nhất. Hội nghị cũng quyết định một số nhiệm vụ cấp thiết ngay sau khi thống nhất toàn Ngành như: Kiện toàn cơ cấu tổ chức của VNTTX và hệ thống phân xã trong và ngoài nước; mở lớp đào tạo nghiệp vụ khóa 14 cho phóng viên, biên tập viên của những vùng mới giải phóng. Đồng thời, ổn định bộ máy Cơ quan đại diện VNTTX tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng (nay là Trung tâm Thông tin TTXVN khu vực phía Nam và Trung tâm Thông tin TTXVN khu vực miền Trung - Tây nguyên); thiết lập cơ sở vật chất kỹ thuật thích ứng làm nền tảng; xây dựng mối quan hệ phối hợp công tác thông suốt trong toàn hệ thống.

Tên gọi Thông tấn xã Việt Nam ra đời

Việc thống nhất ngành Thông tấn đã xong, những việc phê chuẩn tên gọi của cơ quan thông tấn nhà nước vẫn còn để ngỏ. Nguyên Tổng giám đốc Đỗ Phượng từng kể lại cuộc họp lịch sử cách đây 50 năm: “Tại căn phòng làm việc của trụ sở Cơ quan đại diện VNTTX tại Thành phố Hồ Chí Minh, các anh Trường Chinh, Phạm Văn Đồng và Phạm Hùng trực tiếp trao đổi cùng TTX. Chúng tôi thực sự xúc động trước sự thận trọng và quan tâm sâu sắc của Lãnh đạo Đảng và Nhà nước đối với cơ quan thông tấn”.
Việc thống nhất hai cơ quan báo chí vốn chỉ có một chức năng thông tin không cần nhiều thủ tục phức tạp, nhưng việc đổi tên lại khiến các đồng chí Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ băn khoăn, cân nhắc, bởi tên Việt Nam Thông tấn xã do chính Bác Hồ đặt ngày 24/8/1945.

Nhà báo Đỗ Phượng cho biết, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã quyết định vẫn giữ nguyên năm từ của Bác, chỉ đảo ngược Việt Nam Thông tấn xã thành Thông tấn xã Việt Nam cho phù hợp với ngữ văn tiếng Việt.

Hô hiệu Thông tấn xã Việt Nam chính thức được in trên các bản tin từ ngày 1/9/1976

Ngày 12/5/1977, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội ra Nghị quyết 84-NQ/QHK6 phê chuẩn việc đổi tên Việt Nam Thông tấn xã thành Thông tấn xã Việt Nam, trực thuộc Hội đồng Chính phủ. Tên viết tắt tiếng Việt là TTXVN, viết tắt tiếng Anh vẫn là VNA (Vietnam News Agency), viết tắt tiếng Pháp là AVI (Agence Vietnamienne d’Infomation). Đồng thời, thay đổi chức danh trong Ban Lãnh đạo TTXVN: Tổng Biên tập thành Tổng Giám đốc kiêm Tổng Biên tập; Phó Tổng Biên tập thành Phó Tổng Giám đốc kiêm Phó Tổng Biên tập. TTXVN tiếp tục được xác định là cơ quan thông tin chiến lược của Đảng và Nhà nước, góp phần định hướng tư tưởng và dư luận xã hội. Thông tin của TTXVN không chỉ tham gia tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước mà ngày càng làm tốt hơn chức năng thông tin phản hồi, mạnh dạn chỉ ra những khó khăn, bất cập trong cơ chế, chính sách, đề xuất và ủng hộ những giải pháp đổi mới mạnh mẽ, phù hợp, hiệu quả, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân.

Suốt 50 năm qua, dòng chữ “TTXVN” bằng tiếng Việt hay “VNA”, “AVI” bằng tiếng Anh, tiếng Pháp xuất hiện trên từng bản tin, bức ảnh, video clip, các sản phẩm báo chí đa phương tiện, các nền tảng mạng xã hội... đã trở thành danh xưng đầy tự hào của những người làm báo Thông tấn qua các thế hệ, là lời nhắc nhở với mỗi cán bộ, phóng viên, biên tập viên TTXVN hôm nay nỗ lực hơn nữa để viết tiếp những trang sử vẻ vang của Ngành./.

Nội san Thông tấn số 5/2026

CÁC TIN ĐÃ ĐĂNG:

65 năm kết nghĩa TTXVN và Sư đoàn 304: Sát cánh bên nhau, chung lý tưởng vì Tổ quốc (06/01/2026 07:53:39)

Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà báo Đào Tùng (15/10/1925-15/10/2025): Nhà báo - chiến sĩ Đào Tùng (31/10/2025 14:15:22)

Kỷ niệm 65 năm thành lập TTXGP (12/10/1960-12/10/2025): Kiên cường trong lòng chiến trường miền Nam (31/10/2025 09:58:56)

Kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925-21/6/2025): Viết tiếp trang sử hào hùng của Tổ quốc trong thời đại mới (27/06/2025 16:22:56)

Ký ức Thông tấn (01/04/2025 11:29:58)

Điện báo viên ra trận (08/01/2025 16:36:34)

Nhớ về khóa phóng viên đầu tiên (11/12/2024 14:03:24)

Ban biên tập Ảnh TTXVN: 65 năm cần mẫn chép sử vàng (05/12/2024 09:09:39)

Kỷ niệm 70 năm ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954-10/10/2024): Chúng tôi tiếp quản Thủ đô (07/11/2024 09:39:31)

Ký ức Thông tấn (06/11/2024 15:52:42)