Truyền thống
Nhà báo - liệt sĩ Trần Văn Ngãi: Tấm gương trong lao động và chiến đấu
(06/08/2026 10:57:23)
Sinh năm 1916, cách đây vừa tròn 110 năm, nhà báo - liệt sĩ Trần Văn Ngãi là một trong số ít người có mặt đầu tiên ngay khi cơ quan Thông tấn xã Giải phóng (TTXGP) được thành lập năm 1960. Thuộc hàng cao niên, là đảng viên lâu năm, nhà báo Trần Văn Ngãi, Trưởng phòng tin Đối ngoại, Bí thư Chi bộ cơ quan TTXGP, luôn lạc quan cách mạng, chân tình, gần gũi, cùng đồng cam cộng khổ với anh em. Mọi người trong cơ quan thường gọi ông với cái tên trìu mến “bác Hai”.
1. Nhà báo Trần Văn Ngãi sinh ngày 16/8/1916 tại quê ngoại ở ấp 7, xã Phước Tân Hưng, huyện Châu Thành, tỉnh Long An và lớn lên tại quê nội xã Phú Ngãi Trị, huyện Châu Thành (nay đều là xã Tầm Vu, tỉnh Tây Ninh) trong một gia đình nông dân có truyền thống yêu nước. Ông cố của nhà báo Trần Văn Ngãi là một nghĩa quân, chiến đấu và hy sinh dưới ngọn cờ kháng Pháp của Nghĩa sĩ Cần Giuộc.
 |
| Nhà báo - liệt sĩ Trần Văn Ngãi (1916-1970) |
Mồ côi mẹ từ thời thơ ấu, Trần Văn Ngãi được ông nội gửi tới học tại một trường nội trú ở Sài Gòn. Tốt nghiệp trung học tại Trường Pétrus, thay vì ra làm việc cho chính quyền thuộc địa, ông xin về quê dạy học.
Năm 1945, Cách mạng Tháng Tám bùng nổ tại quê nhà, Trần Văn Ngãi cùng nhân dân xã nhà, với gậy gộc và tầm vông, đã tổ chức cướp chính quyền. Từ đó, ông thoát ly gia đình tham gia kháng chiến. Từ một cán bộ quốc gia tự vệ, ông chuyển sang hoạt động trong ngành Tư pháp rồi làm công tác binh vận.
Giai đoạn Ngô Đình Diệm thực hiện chủ trương “tố cộng, diệt cộng” (những năm 1955-1959), ông đã mấy lần thoát chết. Dù vậy, ông vẫn kiên cường bám trụ địa bàn tiếp tục hoạt động.
Năm 1957, ông được tổ chức phân công về công tác tại cơ quan báo chí tỉnh Kiến Tường (sau là tỉnh Long An và nay là tỉnh Tây Ninh). Những ngày làm báo giữa bưng biền Đồng Tháp Mười, trong tầm phi pháo và sự rập rình của biệt kích địch, ông và đồng đội luôn chắc tay bút, tay súng. Giặc đến là đánh, giặc chạy là viết. Nhờ thế, những tờ báo Tháp Mười Anh dũng, Thông tin Kiến Tường, Hoà Bình Thống Nhất… đều đặn đến với Nhân dân.
Là cán bộ chủ chốt của tờ báo, ông đã góp phần tích cực cùng các đồng chí, đồng nghiệp xây dựng cơ quan báo chí của tỉnh ngày càng phát triển ngay trong khói lửa chiến tranh ác liệt.
Năm 1961, ông được cấp trên điều động về công tác tại Ban Tuyên huấn Trung ương Cục miền Nam. Sau khi hoàn thành chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ Thông tấn báo chí của Ban Tuyên huấn, ông được phân công về công tác tại Phòng tin Đối ngoại của TTXGP.
2. Nhà báo Vũ Tiến Cường, phóng viên TTXGP, từng kể với Nội san Thông tấn: Nhà báo Trần Văn Ngãi rất thông thạo tiếng Pháp, lại có trí nhớ tốt. Anh em phóng viên, biên tập viên khi cần tìm hiểu bất cứ một từ tiếng Pháp nào, đều không phải nhọc công tra cứu sách, chỉ cần tìm đến bác Hai Ngãi là có câu trả lời chính xác. Bởi thế, các đồng nghiệp đều tôn danh ông một cách thương mến là “Cây từ điển sống”.
Dù tuổi cao, được miễn trừ lao động nặng nhọc, thế nhưng sau khi hoàn tất việc chuyên môn, bác Hai Ngãi luôn có mặt, cùng anh em tham gia tiếp lương, tải gạo, vận chuyển văn phòng phẩm, góp phần đảm bảo hoạt động của cơ quan được thông suốt. Miệng nói tay làm, ông động viên mọi người tranh thủ thời gian rảnh rỗi, khai hoang trồng mì, bắp, rau xanh cải thiện bữa ăn tập thể.
 |
| Phòng tin Đối ngoại tại căn cứ TTXGP trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ |
Cơ quan người ít, việc nhiều, một mình nhà báo Trần Văn Ngãi đảm nhận biên tập Bản tin tham khảo và Tài liệu tham khảo đặc biệt phát hành hằng ngày phục vụ các cấp lãnh đạo thuộc Trung ương Cục miền Nam. Ông nghe “Phô-ni”, ghi tốc ký không ai sánh kịp. Ca trực của ông không bao giờ để sót, lọt chương trình thời sự quan trọng của các đài phát thanh lớn trên thế giới, nhất là đài đối phương; từ đó, tập hợp các nguồn tin giúp Thủ trưởng cơ quan Võ Nhân Lý (Vũ Linh) nhận định tình hình, chỉ đạo tác nghiệp trong buổi giao ban mỗi sáng.
Nhà báo Vũ Tiến Cường nhớ lại: “Giao ban sáng 1/10/1965, bác Hai Ngãi là người đầu tiên thông báo về việc Đài Tiếng nói Hoa Kỳ đưa tin ‘Vì quan hệ lâu dài với Cộng phỉ (tức Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam) nên chính phủ Mỹ và chính quyền Sài Gòn đình chỉ việc hành quyết tên phá hoại Lê Hồng Tư’. Cả cơ quan rất đỗi vui mừng, bởi tác dụng hữu hiệu của Bản Tuyên bố TTXGP được công bố khắp thế giới hồi 18 giờ chiều hôm trước 30/9, giữa lúc cơ quan đang trên đường hành quân”.
Suốt 13 năm làm báo, dù là biên tập viên hay sau đó là Trưởng phòng tin Đối ngoại, Bí thư Chi bộ cơ quan TTXGP, nhà báo Trần Văn Ngãi luôn là một cán bộ mẫu mực, cống hiến, trách nhiệm, hòa mình với tập thể, hết mực thương yêu đồng chí, đồng đội.
3.Sau nhiều năm bền gan chiến đấu chống giặc thù và chống chọi với bệnh tật, nhất là sốt rét rừng và loét dạ dày mãn tính, ngày 15/1/1970, ông đã không qua khỏi cơn xuất huyết dạ dày và đã từ trần tại khu vực Lò Gò, thuộc hậu cứ Ban Tuyên huấn Cục miền Nam. Năm 1980, hài cốt của ông được cơ quan TTXVN và gia đình đưa về quê nhà huyện Châu Thành, tỉnh Long An.
Với những thành tích xuất sắc trong lao động và chiến đấu, nhà báo Trần Văn Ngãi đã được Đảng và Nhà nước tặng thưởng: Huân chương Độc lập hạng Ba; Huân chương Quyết thắng các hạng Nhất, Nhì, Ba; Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước các hạng Nhất, Nhì, Ba; Huân chương Chiến công Giải phóng các hạng Nhất, Nhì, Ba; Huy chương Vì sự nghiệp Thông tấn; Huy chương Chiến sĩ văn hóa; Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp Tư tưởng văn hóa cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.
Năm 2005, mẹ Phạm Thị Muôn, thân mẫu của nhà báo Trần Văn Ngãi được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng./.
|
Nhà báo - liệt sĩ Trần Văn Ngãi
(1916-1970)
|
Nội san Thông tấn số 7/2026
CÁC TIN ĐÃ ĐĂNG:
Nhà xuất bản Thông tấn 25 năm khẳng định bản sắc và vị thế (03/08/2026 08:33:05)
50 năm thống nhất ngành Thông tấn quốc gia (05/06/2026 16:30:51)
65 năm kết nghĩa TTXVN và Sư đoàn 304: Sát cánh bên nhau, chung lý tưởng vì Tổ quốc (06/01/2026 07:53:39)
Kỷ niệm 100 năm Ngày sinh nhà báo Đào Tùng (15/10/1925-15/10/2025): Nhà báo - chiến sĩ Đào Tùng (31/10/2025 14:15:22)
Kỷ niệm 65 năm thành lập TTXGP (12/10/1960-12/10/2025): Kiên cường trong lòng chiến trường miền Nam (31/10/2025 09:58:56)
Kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925-21/6/2025): Viết tiếp trang sử hào hùng của Tổ quốc trong thời đại mới (27/06/2025 16:22:56)
Ký ức Thông tấn (01/04/2025 11:29:58)
Điện báo viên ra trận (08/01/2025 16:36:34)
Nhớ về khóa phóng viên đầu tiên (11/12/2024 14:03:24)
Ban biên tập Ảnh TTXVN: 65 năm cần mẫn chép sử vàng (05/12/2024 09:09:39)
