Những bài học nghề báo từ đồng nghiệp TASS

---

(04/11/2026 08:55:50)

Chuyến công tác tại Liên bang Nga từ ngày 5-11/10 đưa nhóm phóng viên, chuyên viên Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) đến với những cuộc gặp gỡ, trao đổi nghiệp vụ cùng các đồng nghiệp hãng thông tấn TASS. Bảy ngày trên đất nước rộng lớn này đã mở mang nhiều kiến thức mới về cách báo chí thích ứng với công nghệ số và những yêu cầu đặt ra với người làm báo trong bối cảnh mới.

Chiều 5/10, máy bay hạ cánh xuống sân bay Sheremetyevo, thủ đô Moscow. Đây là lần đầu tiên bốn thành viên đoàn TTXVN đặt chân đến nước Nga. 

Trong khuôn khổ chuyến công tác, chúng tôi đã có cuộc gặp với Phó Tổng Giám đốc TASS Marat Abulkhatin, trao đổi với đại diện bộ phận kỹ thuật số về ứng dụng công nghệ trong sản xuất tin tức, thăm Tổ chức Dialog và Mạng lưới Kiểm chứng thông tin toàn cầu (GFCN), tham quan trụ sở TASS và Phòng Thông tin ảnh. 
 

Nhóm phóng viên, chuyên viên TTXVN trao đổi kinh nghiệm tại Trung tâm DIALOG và Mạng lưới Kiểm chứng Thông tin Toàn cầu (GFCN), ngày 8/11

Một nội dung được các thành viên đặc biệt quan tâm là chuyên đề trí tuệ nhân tạo (AI) trong báo chí do Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ksenia Mikhailovna Konkina, Giảng viên cao cấp khoa Xã hội học - Truyền thông đại chúng, Đại học Quốc gia Lomonosov Moscow (MSU), trình bày tại Trung tâm Đào tạo TASS. 

Ngoài chương trình nghiệp vụ tại trụ sở chính của TASS, đoàn còn tham quan Quảng trường Đỏ, Điện Kremlin, Phòng trưng bày Tretyakov và Bảo tàng Hermitage. Chúng tôi cũng được đến Saint Petersburg, tiếp tục tìm hiểu hoạt động của một trong những trung tâm thông tin khu vực của TASS.

Kinh nghiệm chống tin giả, ứng dụng trí tuệ nhân tạo từ GFCN

Trong buổi làm việc với GFCN, chúng tôi chú ý đến cách các mạng lưới kết nối chuyên gia, nhà báo nhiều quốc gia phối hợp với nhau để xác minh thông tin. 

Biên tập viên Ivan Serov của GFCN cho biết, sau khoảng hai năm hoạt động, mạng lưới đã tập hợp hơn 130 chuyên gia tại 55 quốc gia. Mạng lưới đã thực hiện hơn 150 cuộc điều tra xác minh thông tin. Bên cạnh phát hiện, bác bỏ tin giả, GFCN còn chú trọng nâng cao kỹ năng kiểm chứng cho người làm truyền thông và công chúng.
 

Nhóm phóng viên, chuyên viên TTXVN  tham quan Phòng Thông tin Ảnh của TASS tại Moscow, ngày 6/11

Biên tập viên Ivan Serov giới thiệu khóa học trực tuyến gồm tám chuyên đề, trong đó năm chuyên đề được xây dựng từ các tình huống tin giả tại những nước thành viên Tổ chức các hãng thông tấn châu Á - Thái Bình Dương (OANA). Nội dung tập trung vào kỹ năng tìm kiếm, đối chiếu nguồn tin và nhận diện công nghệ giả mạo sâu (deepfake), giọng nói, hình ảnh và video. GFCN cũng tổ chức các chương trình đào tạo trực tuyến và trực tiếp tại nhiều quốc gia.

Từ câu chuyện chống tin giả, buổi trao đổi tại TASS tiếp tục làm rõ cách AI đang thay đổi quy trình làm báo. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ksenia Mikhailovna Konkina, Giảng viên cao cấp khoa Xã hội học - Truyền thông đại chúng, Đại học Quốc gia Lomonosov Moscow (MSU) giới thiệu những ứng dụng thiết thực như xử lý thông cáo báo chí, tóm tắt tài liệu, phiên âm phỏng vấn, dịch thuật, tạo hình ảnh và sản xuất video ngắn. Khi phải xử lý nhiều thông cáo, nhà báo có thể dùng AI để sàng lọc nội dung đáng chú ý, từ đó xác định thông tin có tiềm năng phát triển thành tin, bài. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc nhiều vào cách người dùng giao nhiệm vụ cho AI. Yêu cầu đặt ra là cần nêu rõ mục đích, đối tượng độc giả, phong cách, dung lượng, định dạng và giới hạn thông tin. Với sản phẩm video, người dùng cần mô tả kịch bản, phân cảnh, góc máy, ánh sáng và âm thanh. Kiến thức chuyên môn vẫn là điều kiện quan trọng để đánh giá và hoàn thiện sản phẩm.

Tiến sĩ Konkina cũng lưu ý AI có thể nhầm tên người, chức danh, tạo thông tin sai lệch hoặc dịch không đúng sắc thái văn hóa. Vì vậy, nhà báo phải kiểm chứng kết quả, đồng thời bảo đảm hình ảnh, giọng nói do AI tạo ra không khiến công chúng nhầm lẫn với tư liệu thực tế.

Vấn đề bảo mật dữ liệu cũng được nhấn mạnh. Tài liệu chưa công bố, nội dung phỏng vấn hoặc thông tin nhạy cảm không nên tùy tiện tải lên các nền tảng AI công cộng. Nhà báo cần xác định rõ dữ liệu được phép sử dụng, lựa chọn công cụ phù hợp và chịu trách nhiệm cuối cùng về sản phẩm xuất bản.

Những trao đổi này giúp chúng tôi nhận ra việc ứng dụng AI không chỉ là tìm công cụ hay viết câu lệnh hiệu quả. Điều cốt yếu là biết giới hạn sử dụng, bảo vệ nguồn tin và duy trì quy trình kiểm chứng nghiêm túc.

Nhịp sống báo chí sôi động tại Trung tâm TASS ở Saint Petersburg 
 

Nhóm phóng viên, chuyên viên TTXVN trước cửa trụ sở TASS tại Moscow, ngày 6/11

Sáng 9/10, sau khi tham quan Bảo tàng Hermitage, đoàn đến Trung tâm Thông tin khu vực của TASS tại Saint Petersburg. Bà Marina Zhelninova, Phó Giám đốc Trung tâm cho biết, đơn vị có nhiệm vụ phụ trách mọi hoạt động của hãng tại khu vực Tây Bắc nước Nga, gồm Saint Petersburg và các địa bàn như Murmansk, Kaliningrad.

Trung tâm có hai mảng công việc chính là công tác thông tin của đội ngũ phóng  viên, biên tập viên và công tác tổ chức sự kiện báo chí. Theo bà Marina Zhelninova, trong năm 2025, Trung tâm đã tổ chức 452 sự kiện thuộc nhiều lĩnh vực đời sống xã hội.
Qua trao đổi, chúng tôi cũng được biết hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ và AI của TASS chủ yếu tập trung tại trụ sở chính ở Moscow. Trung tâm Saint Petersburg đảm nhiệm nhiệm vụ khu vực, đồng thời hiện đại hóa hệ thống kỹ thuật phục vụ tổ chức sự kiện.

Những chia sẻ tại đây cho thấy phía sau một bản tin hay cuộc họp báo là sự phối hợp chặt chẽ giữa phóng viên, bộ phận kỹ thuật và đơn vị tổ chức. Công nghệ mở rộng khả năng truyền tải thông tin, nhưng hiệu quả vẫn phụ thuộc vào cách tổ chức công việc và năng lực của đội ngũ.

Chuyến công tác khép lại ngày 11/10, để lại cho chúng tôi nhiều hơn những ghi chép về một vùng đất mới. Đó là cơ hội quan sát cách một hãng thông tấn với lịch sử hơn 120 năm vận hành, tìm hiểu phương thức ứng dụng công nghệ và trao đổi với đồng nghiệp về những thách thức chung của nghề báo.

Trở về Việt Nam, chúng tôi mang theo câu hỏi cần tiếp tục trả lời trong công việc hằng ngày: làm thế nào để tận dụng công nghệ hiệu quả mà vẫn bảo đảm tính chính xác, tính độc lập và trách nhiệm của người làm báo./.

---

CÁC TIN ĐÃ ĐĂNG:

Từ tâm huyết tổ chức đến khát vọng nâng tầm Thủ đô (03/11/2026 16:12:43)

Hành trình đưa khát vọng Việt Nam đến Mỹ Latinh (03/11/2026 16:11:47)

TTXVN - Prensa Latina tình hữu nghị vượt đại dương (04/10/2026 12:33:57)

Cân bằng giữa nhiệm vụ thông tin và tự chủ tài chính (07/09/2026 09:56:45)

Triển khai hiệu quả hoạt động của các CQTT sau sắp xếp (07/09/2026 09:55:23)

Một Mông Cổ truyền thống và hiện đại (05/09/2026 09:54:24)

Yonhap và góc nhìn đầy cảm hứng về chuyển đổi số (04/09/2026 22:11:04)

500 ngày đêm đi tìm đồng đội - những rung động sau ống kính (04/09/2026 22:10:10)

Từ 100 ngày số hóa đến nền tảng dữ liệu lâu dài (04/09/2026 17:33:03)

Chuyến công tác đặc biệt ngay đầu nhiệm kỳ (04/09/2026 14:59:09)