Thứ ba, ngày 19/10/2021

Tìm hiểu báo chí

Người vạch trần thảm sát Mỹ Lai


(08/07/2013 10:56:57)

Trong cỳằ™c Ä‘ỏằi làm bÃĂo, Hersh Ä‘ÃÊ vinh dỏằ± Ä‘ặ°ỏằÊc nhỏºưn giỏºÊi thặ°ỏằŸng Pulitzer và nhiỏằu phỏºĐn thặ°ỏằŸng danh giÃĂ khÃĂc.

 

PV Seymour Hersh

             Cỳằ™c Ä‘ỏằi làm bÃĂo cỏằĐa Seymour Hersh Ä‘ỏºĐy nhỏằ¯ng thăng trỏºĐm, nhặ°ng ông may mỏº¯n có sỏằ± khỏằŸi Ä‘ỏºĐu thành công - phanh phui trặ°ỏằ›c công lỳºưn vỏằƠ thỏºÊm sÃĂt Mỏằạ Lai ỏằŸ miỏằn Nam Viỏằ‡t Nam.

Năm 1969, Hersh mỏằ›i 32 tỳằ•i và làm cỏằ™ng tÃĂc viÃên cho mỏằ™t sỏằ‘ tỏằ bÃĂo ỏằŸ thỏằĐ Ä‘Ã´ Washington. Ông tÃơnh cỏằ có Ä‘ặ°ỏằÊc thông tin mỏằ™t sÄâ quan sỏº¯p sỏằưa bỏằ‹ Ä‘ặ°a ra tòa ÃĂn binh vÃơ phỏºĂm tỏằ™i sÃĂt hỏºĂi dÃÂn thặ°ỏằng ỏằŸ Viỏằ‡t Nam. Tỏằô ngỳằ“n cung cỏºƠp tin ỏằŸ LỏºĐu Năm Góc, Hersh Ä‘oÃĂn Ä‘ÃÊ có mỏằ™t chuýằ‡n khỏằĐng khiỏº¿p xỏºÊy ra. Ngay lỏºưp tỏằâc, Hersh tiỏº¿p cỏºưn vỏằ›i Calley, ngặ°ỏằi Ä‘ang bỏằ‹ giam giỏằ¯ ỏằŸ bang Georgia. Sau khi Ä‘ặ°ỏằÊc Calley cung cỏºƠp tỏºƠt cỏºÊ thông tin, ngặ°ỏằi PV trỏºằ nhỏºưn thỏºƠy Ä‘ang nỏº¯m trong tay cặĂ hỏằ™i tỏºĂo ra bặ°ỏằ›c ngúºãt lỏằ›n trong sỏằ± nghiỏằ‡p làm bÃĂo cỏằĐa mÃơnh.

Hersh viỏº¿t lỏºĂi cÃÂu chuýằ‡n, nhặ°ng cÃĂc tỏºĂp chÃư mà Hersh liÃên hỏằ‡ đăng bài Ä‘ỏằu tỏằô chỏằ‘i Ä‘ặ°a tin. Hỏằ không mỳằ‘n dÃưnh dÃĂng Ä‘ỏº¿n vỏºƠn Ä‘ỏằ vô cÃạng nhỏºĂy cỏºÊm này. May mỏº¯n thay, mỏằ™t ngặ°ỏằi bỏºĂn là chỏằĐ mỏằ™t tỏằ bÃĂo nhỏằ nhỏºưn lỏằi đăng bài bÃĂo đó. Ngay sau đó, 36 tỏằ bÃĂo, kỏằƒ cỏºÊ tỏằ Washington Post, The London Times và The San Francisco Chronicle Ä‘ÃÊ õ€œmua lỏºĂiõ€ cÃÂu chuýằ‡n này cỏằĐa Hersh. Rỏằ“i truýằn hÃơnh cÅâng nhỏºÊy vào cỳằ™c, và thỏº¿ là tÃên tỳằ•i cỏằĐa Seymour Hersh Ä‘ặ°ỏằÊc nhiỏằu ngặ°ỏằi biỏº¿t Ä‘ỏº¿n.

LÃưnh Mỏằạ dỏằ“n dÃÂn làng SặĂn Mỏằạ lỏºĂi trặ°ỏằ›c khi tiỏº¿n hành thỏºÊm sÃĂt.

Trặ°ỏằ›c Hersh, có mỏằ™t vài PV khÃĂc cÅâng Ä‘ÃÊ viỏº¿t vỏằ cÃĂc cỳằ™c thỏºÊm sÃĂt ỏằŸ Viỏằ‡t Nam. Tuy nhiÃên, cÃĂc bài viỏº¿t này chỏằ‰ tỏºưp trung khai thÃĂc khÃưa cỏºĂnh chÃưnh sÃĂch cỏằĐa Mỏằạ Ä‘ỏằ‘i vỏằ›i cỳằ™c chiỏº¿n ỏằŸ Viỏằ‡t Nam. Hersh mỏằ›i là ngặ°ỏằi Ä‘ỏºĐu tiÃên lỏằ™t trỏºĐn thỏằ±c tỏº¿: Giỏằ›i chỏằ‰ huy quÃÂn Ä‘ỏằ™i Mỏằạ Ä‘ang ra lỏằ‡nh cho binh lÃưnh tàn sÃĂt dÃÂn thặ°ỏằng Viỏằ‡t Nam. Hersh tiỏº¿p tỏằƠc tiỏº¿p cỏºưn nhỏằ¯ng ngặ°ỏằi lÃưnh khÃĂc cỏằĐa ĐỏºĂi Ä‘ỏằ™i Charley và viỏº¿t cÃĂc cÃÂu chuýằ‡n tiỏº¿p theo cho tỏằ bÃĂo cỏằĐa ngặ°ỏằi bỏºĂn. Tỏằô nhỏằ¯ng bài bÃĂo viỏº¿t vỏằ cỳằ™c thỏºÊm sÃĂt này, Hersh tỏºưp hỏằÊp thành hai cỳằ‘n sÃĂch xỳºƠt bỏºÊn năm 1970 và 1972 vỏằ›i nhan Ä‘ỏằ õ€œMỏằạ Lai 4: BÃĂo cÃĂo vỏằ tÃơnh trỏºĂng thỏºÊm sÃĂt và hỏºưu qỳºÊ, õ€œBỏằâc màn bÃư mỏºưt: LỏằƠc quÃÂn bÃư mỏºưt Ä‘iỏằu tra vỏằƠ thỏºÊm sÃĂt Mỏằạ Laiõ€.

Seymour Hersh là ngặ°ỏằi giỏằi thiỏº¿t lỏºưp cÃĂc mỏằ‘i quan hỏằ‡ trong nghỏằ làm bÃĂo. Nhỏằ vỏºưy, ông có Ä‘ặ°ỏằÊc thông tin lỏằƠc quÃÂn bÃư mỏºưt sỏằư dỏằƠng chỏºƠt Ä‘ỏằ™c gÃÂy ỏºÊnh hặ°ỏằŸng Ä‘ỏº¿n thỏºĐn kinh ỏằŸ nặ°ỏằ›c ngoài. Tuy nhiÃên, AP không hào hỏằâng lỏº¯m vỏằ›i cÃÂu chuýằ‡n cỏằĐa Hersh. Hỏằ cỏº¯t bỏằ 80% và viỏº¿t lỏºĂi nỏằ™i dung cÃÂu chuýằ‡n. ThỏºƠt vỏằng vỏằ›i cÃĂch mà ngặ°ỏằi ta Ä‘ỏằ‘i xỏằư vỏằ›i tÃĂc phỏºâm cỏằĐa mÃơnh, ông bỏằ nghỏằ PV và quay sang làm viỏằ‡c cho chiỏº¿n dỏằ‹ch tranh cỏằư tỏằ•ng thỏằ‘ng cỏằĐa Eugene McCarthy, vỏằ›i hy vỏằng thặ°ỏằÊng nghỏằ‹ sÄâ này là lỏằ±a chỏằn phÃạ hỏằÊp nhỏºƠt cỏằĐa nặ°ỏằ›c Mỏằạ Ä‘ỏằƒ có thỏằƒ chỏºƠm dỏằât chiỏº¿n tranh tỏºĂi Viỏằ‡t Nam. DỏºƠn thÃÂn vào con Ä‘ặ°ỏằng này, biỏº¿t tặ°ỏằng tỏºưn cÃĂc mÃĂnh khóe trong õ€œtrò chặĂiõ€ chÃưnh trỏằ‹ cỏằĐa cÃĂc chÃưnh khÃĂch, ông quay lỏºĂi vỏằ›i nghỏằ bÃĂo.

Seymour Hersh trong chuýº¿n trỏằŸ lỏºĂi Viỏằ‡t Nam

Trong thỏằi gian 7 năm Hersh làm ỏằŸ New York Times, cÃĂc bài phóng sỏằ± Ä‘iỏằu tra cỏằĐa ông góp phỏºĐn lỏằ™t trỏºĐn bỏằ™ mỏºãt thỏºưt cỏằĐa nhỏằ¯ng nhà lÃÊnh Ä‘ỏºĂo Mỏằạ. CặĂ quan tÃơnh bÃĂo Trung ặ°ặĂng Mỏằạ CIA cÅâng bỏằ‹ Hersh õ€œÄ‘ÃĂnhõ€ cho tặĂi bỏằi. Ban Ä‘ỏºĐu, ông phanh phui viỏằ‡c CIA theo dÃài cÃĂc tỏằ• chỏằâc trong nặ°ỏằ›c mà hỏằ nghi ngỏằ có mặ°u Ä‘ỏằ“ chỏằ‘ng phÃĂ - mỏằ™t sỏằ± vi phỏºĂm nghiÃêm trỏằng hiỏº¿n chặ°ặĂng cỏằĐa tỏằ• chỏằâc này. BỏằŸi theo quy Ä‘ỏằ‹nh, CIA chỏằ‰ Ä‘ặ°ỏằÊc phÃâp thu thỏºưp tin tỏằâc tÃơnh bÃĂo nặ°ỏằ›c ngoài. Sau đó, ông vỏºĂch trỏºĐn vai trò bÃư mỏºưt cỏằĐa CIA trong viỏằ‡c lỏºưt Ä‘ỏằ• Tỏằ•ng thỏằ‘ng ChilÃê Salvador Allende. Cỳằ‘i cÃạng, Hersh tiỏº¿t lỏằ™ thông tin vỏằ viỏằ‡c tỏằ• chỏằâc này Ä‘ÃÊ Ãâp bỳằ™c tàu khoan thăm dò dỏºĐu khÃư Glomar Explorer trỏằƠc vỏằ›t mỏằ™t tàu ngỏºĐm cỏằĐa LiÃên Xô, nhặ°ng viỏằ‡c này cỳằ‘i cÃạng không thành công.

Henry Kissinger, cỏằ‘ vỏºƠn an ninh và sau là ngúºĂi trặ°ỏằŸng dặ°ỏằ›i thỏằi Tỏằ•ng thỏằ‘ng Nixon, ngặ°ỏằi dÃưnh dÃĂng sÃÂu Ä‘ỏº¿n vai trò cỏằĐa CIA ỏằŸ ChilÃê, cÅâng trỏằŸ thành mỏằƠc tiÃêu cỏằĐa nhà bÃĂo Hersh. Hersh tiỏº¿t lỏằ™ vỏằƠ Kissinger chỏằ‰ Ä‘ỏºĂo bÃư mỏºưt nÃâm bom Campuchia, cho phÃâp nghe trỏằ™m Ä‘iỏằ‡n thúºĂi cỏằĐa cÃĂc nhÃÂn viÃên dặ°ỏằ›i quýằn và mỏằ™t sỏằ‘ phỏằƠ tÃĂ khÃĂc cỏằĐa Nhà Trỏº¯ng. Ông phÃĂt hiỏằ‡n rỏº±ng, cÃĂc tài liỏằ‡u trong văn phòng cỏằĐa Kissinger Ä‘ÃÊ bỏằ‹ Ä‘ỏºãc vỏằƠ cỏằĐa LỏºĐu Năm Góc Ä‘ÃĂnh cỏº¯p...

Đỏº¿n năm 1979, Seymour Hersh quýº¿t Ä‘ỏằ‹nh rỏằi bỏằ tỏằ New York Times Ä‘ỏằƒ dành thỏằi gian và công sỏằâc cho ra mỏº¯t cỳằ‘n sÃĂch tiỏº¿p theo: õ€œCÃĂi giÃĂ cỏằĐa quýằn lỏằ±c: Kissinger trong Nhà Trỏº¯ng dặ°ỏằ›i thỏằi Tỏằ•ng thỏằ‘ng Nixonõ€. Cỳằ‘n sÃĂch dày 700 trang xỳºƠt bỏºÊn năm 1983 Ä‘ÃÊ làm nhỏằ¯ng ngặ°ỏằi vỏằ‘n không ặ°a Kissinger cỏºÊm thỏºƠy hỏºÊ hÃê.

Cỳằ‘n sÃĂch tiỏº¿p theo cỏằĐa ông- õ€œChiỏº¿n lặ°ỏằÊc Samson: Kho hỏºĂt nhÃÂn cỏằĐa Ixraen và ChÃưnh sÃĂch Ä‘ỏằ‘i ngúºĂi cỏằĐa Mỏằạõ€ (1991) - là mỏằ™t cÃÂu chuýằ‡n khÃĂc vỏằ thói Ä‘ỏºĂo Ä‘ỏằâc giỏºÊ cỏằĐa Mỏằạ. Hersh chỏằ‰ ra rỏº±ng ChÃưnh phỏằĐ Mỏằạ, trong khi kÃêu gào cỏºƠm phỏằ• biỏº¿n vÅâ khÃư hỏºĂt nhÃÂn, lỏºĂi khuýº¿n khÃưch Ixraen bÃư mỏºưt phÃĂt triỏằƒn vÅâ khÃư hỏºĂt nhÃÂn. Hành Ä‘ỏằ™ng này nhỏº±m mỏằƠc Ä‘Ãưch phỏằƠc vỏằƠ cho cỳằ™c chiỏº¿n tranh lỏºĂnh, bỏằŸi nhiỏằu trong sỏằ‘ vÅâ khÃư hỏºĂt nhÃÂn cỏằĐa Ixraen Ä‘ặ°ỏằÊc chÄâa vỏằ phÃưa LiÃên Xô. Nhỏằ¯ng chi tiỏº¿t thu hút bỏºĂn Ä‘ỏằc nhỏºƠt trong cỳằ‘n sÃĂch là: ThỏằĐ tặ°ỏằ›ng Ixraen Yitzak Shamir chuýằƒn cho tÃơnh bÃĂo Mỏằạ nhỏằ¯ng tài liỏằ‡u vỏằ‘n trặ°ỏằ›c Ä‘ÃÂy bỏằ‹ giÃĂn Ä‘iỏằ‡p Jonathan Pollard Ä‘ÃĂnh cỏº¯p và chuýằƒn cho LiÃên Xô; ông trÃạm truýằn thông Robert Maxwell và BTV chuyÃên mỏằƠc nặ°ỏằ›c ngoài cỏằĐa ông ta trÃên tỏằ Nhỏºưt bÃĂo TỏºƠm gặ°ặĂng, Nicholas Davies, là giÃĂn Ä‘iỏằ‡p cho cặĂ quan tÃơnh bÃĂo Mossad cỏằĐa Ixraen.

Trong cỳằ‘n õ€œChiỏº¿n lặ°ỏằÊc Samsonõ€, Hersh hÃâ lỏằ™ thông tin, năm 1990, ỏºÔn Đỏằ™ và Pakistan suÃẵt Ä‘ỏằâng bÃên bỏằ vỏằ±c cỏằĐa mỏằ™t cỳằ™c chiỏº¿n tranh hỏºĂt nhÃÂn. Trặ°ỏằ›c đó, Mỏằạ- dặ°ỏằ›i thỏằi Tỏằ•ng thỏằ‘ng Reagan- Ä‘ÃÊ bÃư mỏºưt bÃĂn vÅâ khÃư hỏºĂt nhÃÂn cho Pakistan, Ä‘ỏằ“ng minh cỏằĐa nặ°ỏằ›c này trong viỏằ‡c chỏằ‘ng lỏºĂi LiÃên Xô trong cỳằ™c chiỏº¿n tranh ỏằŸ Apganistan. Hersh nhỏºưn Ä‘ỏằ‹nh rỏº±ng, tÃơnh hỳằ‘ng này nguy hiỏằƒm hặĂn nhiỏằu so vỏằ›i vỏằƠ bÃê bỏằ‘i Mỏằạ lÃân lút bÃĂn vÅâ khÃư cho Iran, qỳằ‘c gia lúc đó Ä‘ang phỏºÊi chỏằ‹u lỏằ‡nh cỏºƠm vỏºưn vÅâ khÃư.

Ai là Tỏằ•ng thỏằ‘ng thỏằ‘i nÃĂt nhỏºƠt thỏằi kỏằ³ hỏºưu chiỏº¿n tranh- Reagan, Nixon hay Clinton? Vỏằ›i Hersh, cÃÂu trỏºÊ lỏằi là Kennedy. Ông Ä‘ÃÊ tiỏº¿t lỏằ™ nhiỏằu chuýằ‡n õ€œÄ‘ỏằ™ng trỏằiõ€ vỏằ vỏằ‹ tỏằ•ng thỏằ‘ng này.

Trong mỏằ™t bài viỏº¿t gỏºĐn Ä‘ÃÂy trÃên tỏằ The New Yorker, ông hÃâ lỏằ™ rỏº±ng ChÃưnh phỏằĐ Mỏằạ Ä‘ÃÊ bỏằ‹a ra bỏº±ng chỏằâng Ä‘ỏằƒ che Ä‘ỏºưy viỏằ‡c quÃÂn Ä‘ỏằ™i nÃâm bom ỏằŸ Sudance nhỏº±m mỏằƠc Ä‘Ãưch trỏºÊ Ä‘Åâa cho húºĂt Ä‘ỏằ™ng khỏằĐng bỏằ‘. NặĂi bỏằ‹ nÃâm bom là mỏằ™t cặĂ sỏằŸ sỏºÊn xỳºƠt dặ°ỏằÊc phỏºâm.

Cỳằ‘n sÃĂch thỏằâ tÃĂm và cÅâng là cỳằ‘n Ä‘ặ°ỏằÊc xỳºƠt bỏºÊn gỏºĐn Ä‘ÃÂy nhỏºƠt cỏằĐa ông, õ€œĐặ°ặĂng Ä‘ỏºĐu vỏằ›i mỏằi kỏºằ thÃạõ€, Ä‘ặ°a Ä‘ỏº¿n cho Ä‘ỏằ™c giỏºÊ nhỏằ¯ng thông tin chi tiỏº¿t vỏằ hỏằ™i chỏằâng chiỏº¿n tranh vÃạng Vỏằ‹nh và nhỏằ¯ng nỏằ— lỏằ±c cỏằĐa chÃưnh phỏằĐ nhỏº±m che Ä‘ỏºưy sỏằ± thỏºưt này. Trao Ä‘ỏằ•i vỏằ›i mỏằ™t PV trong khi Ä‘ang qỳºÊng bÃĂ cỳằ‘n sÃĂch này ỏằŸ thành phỏằ‘ Denver, bang Colorado, Hersh Ä‘ÃÊ Ä‘ỏºãt mỏằ™t cÃÂu hỏằi nhỏº±m thỏằâc tỏằ‰nh Ä‘ỏằ“ng bào mÃơnh: õ€œChúng ta Ä‘ÃÊ làm gÃơ vỏằ›i nhỏằ¯ng Ä‘ỏằâa con cỏằĐa nặ°ỏằ›c Mỏằạ?õ€.

 

Khánh Chi (Tổng hợp)
Theo Nội san Thông tấn, số 6/2013

CÁC TIN ĐÃ ĐĂNG:

"GiÃắn ẢỔiáỪẬp" trong tÃỨi quáỨận (06/06/2013 15:16:18)

Những tử địa với nhà báo (05/04/2013 14:10:25)

Giải Ảnh báo chí thế giới năm 2012: Thấm đẫm tính nhân văn (05/04/2013 12:45:26)

2012- số nhà báo "tử nghiệp" nhiêu nhất trong lịch sử (07/02/2013 12:43:27)

Xì căng đan báo chí gây chấn động nước Đức: Bàn tay không che nổi mặt trời (03/01/2013 16:09:49)

BBC trong vận bĩ (05/12/2012 15:40:40)

Giã từ văn phong hàn lâm (02/11/2012 10:27:45)

Trung Đông nóng bỏng trong Giải ảnh báo chí thế giới 2011 (28/03/2012 10:56:06)

Những bức ảnh làm thay đổi thế giới (28/02/2012 16:31:29)

2011 - Năm đẫm máu với giới truyền thông quốc tế (28/02/2012 16:15:33)