Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng: Nỗ lực tạo sức đề kháng trên không gian truyền thông số

---

(05/08/2026 14:52:44)

Tác phẩm “Phản bác các luận điệu xuyên tạc về chuyến thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm” của Trung tâm Nội dung số và Truyền thông thuộc Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) vừa được trao Giải A Cuộc thi chính luận bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới, do Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương tổ chức. Đằng sau tác phẩm là những quan sát trực tiếp từ một chuyến đi đặc biệt, cùng trăn trở của những người làm báo về cách đưa thông tin chính luận đến gần hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ, trên không gian số.

Những trăn trở

Đề tài làm báo vốn luôn xuất phát từ những điều bình dị trong cuộc sống, đôi khi là trải nghiệm của chính người làm báo. Tác phẩm của nhóm phóng viên Trung tâm Nội dung số và Truyền thông cũng bắt đầu từ những điều như thế.

Với nhà báo Lê Minh Đức, chất liệu đầu tiên của tác phẩm đến từ những điều anh trực tiếp chứng kiến. Vinh dự được là một trong 192 đại biểu tham gia chương trình “Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập” tại Trung Quốc. Tại đây, anh có cơ hội đặc biệt được diện kiến Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình. Bằng sự nhạy cảm nghề nghiệp, anh sớm nhận ra khoảng cách giữa thực tế và những nội dung đang bị bóp méo trên không gian mạng.
 

Nhà báo Lê Minh Đức (thứ hai bên trái hàng đầu) tham gia các sự kiện trong Hành trình Đỏ nghiên cứu, học tập tại Trung Quốc, tháng 4/2026

Nhiều tài khoản và kênh truyền thông không chính thống đã xuyên tạc tính chất, mục đích và nội dung chuyến thăm. Chúng sử dụng những từ ngữ mang tính quy chụp như “lệ thuộc”, “bái triều”, “đánh đổi chủ quyền”…  Tuy nhiên, trên thực tế, các hoạt động trong khuôn khổ chuyến thăm được tổ chức với nghi thức trang trọng ở cấp cao nhất. Qua phát biểu của hai nhà lãnh đạo với thanh niên, cũng như ý kiến của các đại biểu trẻ Việt Nam, Trung Quốc, có thể cảm nhận rõ sự quan tâm trong việc tiếp tục gìn giữ, kế thừa và phát triển quan hệ giữa hai nước. Mối quan hệ “vừa là đồng chí, vừa là anh em” không chỉ được nhắc lại như một giá trị lịch sử, mà đang được vun đắp thông qua những hoạt động hợp tác cụ thể, giao lưu nhân dân và sự tham gia của thế hệ trẻ.

Trong suốt hành trình, đoàn đại biểu Việt Nam được phía Trung Quốc đón tiếp chu đáo, trọng thị và thân tình. Đặc biệt, trong hai ngày tại Bắc Kinh, nơi diễn ra nhiều sự kiện ngoại giao quan trọng, nhà báo Lê Minh Đức cảm nhận rõ tầm vóc của chuyến thăm cũng như sự coi trọng mà phía Trung Quốc dành cho Việt Nam.

Anh cũng dành thời gian theo dõi cách báo chí Trung Quốc thông tin về chuyến thăm trên CCTV, Nhân dân nhật báo và nhiều cơ quan truyền thông lớn. Các hoạt động của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được đưa tin trang trọng, đậm nét, xuất hiện ở vị trí nổi bật hay trong các bản tin giờ vàng. Thông tin không chỉ tập trung vào nghi lễ đón tiếp, mà còn đề cập sâu đến chương trình nghị sự, các cuộc hội đàm và những định hướng lớn trong hợp tác song phương với phương châm “16 chữ” và tinh thần “4 tốt”. Điều này chính là phản biện sâu sắc nhất về luận điệu xuyên tạc cho rằng Việt Nam bị xem nhẹ, phụ thuộc hoặc phải đánh đổi lợi ích quốc gia trong quan hệ với Trung Quốc. 

Còn với nhà báo Thu Phương, ý tưởng lại bắt đầu từ những quan sát trong cuộc sống đời thường. Trong một lần đi chợ, chị bắt gặp những tiểu thương đặt chiếc điện thoại bên cạnh, vừa bán hàng vừa bàn tán khi nghe bình luận về chuyến thăm Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trên Youtube. Trước đó, nhiều lần đến thăm nhà họ hàng ở quê, chị cũng thấy người lớn tuổi mở tivi thông minh để nghe bình luận về các vấn đề lớn của đất nước. Điều đáng nói, nhiều nội dung không đến từ các cơ quan báo chí chính thống. 

Điều này cho thấy, công chúng không thờ ơ với thông tin chính luận. Trái lại, nhu cầu tìm hiểu về chính trị, đối ngoại và tình hình đất nước của người dân là rất lớn. Tuy nhiên, báo chí chính thống lại chưa phải là lựa chọn đầu tiên của họ trên các nền tảng số.

Để chính luận không còn bị mặc định là khô và cứng

Trong quá trình thực hiện tác phẩm, câu hỏi khiến nhóm tác giả luôn trăn trở không chỉ là phản bác các luận điệu sai trái ấy như thế nào, mà còn là: làm sao để Gen Z và những người trẻ thực sự quan tâm đến sản phẩm chính luận; làm sao để họ chủ động xem, nghe và chia sẻ, thay vì lướt qua ngay khi nhìn thấy những khái niệm vốn bị mặc định là khô, cứng và nặng tính tuyên truyền.

Trong bối cảnh hiện nay, câu hỏi ấy cũng là vấn đề đặt ra với người làm báo chính luận, khi công chúng đang tiếp nhận tin tức chủ yếu trên điện thoại, qua các video ngắn trên mạng xã hội hay những thông tin giật gân được phân phối theo thuật toán.
 

Nhóm tác giả Trung tâm Nội dung số và Truyền thông (từ trái qua): Nguyễn Thu Phương, Lê Minh Đức, Chu Ngọc Thu An và Trịnh Thị Thu

Vì thế, khi làm clip chính luận trên nền tảng số, nhóm tác giả hiểu rằng không thể chuyển nguyên văn một bài viết dài thành lời đọc, sau đó “trám” hình minh hoạ là xong. Một sản phẩm số cần được tư duy ngay từ đầu theo ngôn ngữ của nền tảng: có vấn đề rõ ràng, có câu hỏi dẫn dắt, có dữ kiện kiểm chứng và có những hình ảnh đủ sức giữ chân người xem. Từ cách tiếp cận đó, tác phẩm được bắt đầu bằng chính những luận điệu đang được lan truyền, thay vì né tránh hoặc nói một cách chung chung.

Tuy nhiên, hấp dẫn không đồng nghĩa với giật gân, mà phải tìm được điểm cân bằng giữa nội dung chính danh nhưng không giáo điều. Cuối cùng, cả nhóm lựa chọn cách làm: không yêu cầu công chúng phải tin, mà giúp công chúng tự nhận thấy sự vô lý của những thông tin sai trái, bằng cách cung cấp dữ liệu, ví dụ minh hoạ rõ ràng. Bởi khi công chúng có kiến thức và hiểu biết, họ sẽ tự hình thành được sức đề kháng trước ma trận thông tin thật - giả trên không gian số.

Quá trình sản xuất tác phẩm cho thấy, thông tin chính luận hoàn toàn có thể hấp dẫn nếu người làm báo thực sự đặt mình vào vị trí người xem. Giải A của Cuộc thi không phải là kết quả cuối cùng, mà ngược lại, đó là điểm khởi đầu để mỗi thành viên trong ê-kíp nỗ lực sáng tạo hơn nữa trong hành trình làm mới những thông tin chính luận, giúp thông tin hấp dẫn hơn với công chúng trên không gian số hiện nay./.
 

Quét mã để xem tác phẩm “Phản bác các luận điệu xuyên tạc về chuyến thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm”

---

CÁC TIN ĐÃ ĐĂNG:

Giải báo chí quốc gia năm 2025: Bản lĩnh của một tờ báo văn hóa (05/08/2026 14:49:46)

Giải C Giải báo chí quốc gia năm 2025: Đi để hiểu, viết để yêu hơn đất nước mình (06/07/2026 07:55:16)

Giải C Giải báo chí quốc gia năm 2025: Những mùa hoa trên hành trình tác nghiệp (06/07/2026 07:55:00)

Giải A Báo chí sáng tạo - Giải báo chí TTXVN năm 2025: Khi đồ họa và “gamification” trở thành chiến lược cốt lõi (02/06/2026 09:47:27)

Giải Báo chí TTXVN 2025: Giải mã di sản trên bàn dựng (08/05/2026 14:02:21)

Giải Báo chí TTXVN 2025: Trải nghiệm tại sự kiện của Liên hợp quốc ở Việt Nam (08/05/2026 14:01:29)

Giải Báo chí TTXVN 2025: Chúng tôi viết về “đại hồng thủy” (08/05/2026 14:00:05)

Giải Báo chí TTXVN 2025: Tròn sứ mệnh chép sử bằng hình ảnh (08/05/2026 13:57:28)

Giải Báo chí TTXVN 2025: Thúc đẩy hành động vì tương lai xanh (08/05/2026 13:54:42)

Giải Báo chí TTXVN 2025: Một cách tiếp cận từ ký ức chiến tranh (08/05/2026 13:54:09)