Giải Báo chí TTXVN 2025: Một cách tiếp cận từ ký ức chiến tranh

---

(05/05/2026 15:48:20)

Có một thực tế với người làm báo là viết về chiến tranh cách mạng, nhất là Đại thắng mùa Xuân năm 1975, là bước vào một đề tài gần như đã được khai thác đến tận cùng. Vì vậy, điều quan trọng không phải là viết gì mà là viết thế nào để không rơi vào “lối mòn”. Trong bối cảnh đó, loạt bài “Cho Tổ quốc đứng lên” (Giải A Tin, bài Phản ánh) lựa chọn trở lại với con người- những số phận cụ thể, để từ ký ức chiến tranh đến hiện tại, làm mới chủ đề bằng chiều sâu nhân bản và tư duy kết nối thời gian.

Loạt bài không dừng ở việc kể sự kiện mà đặt Đại thắng mùa Xuân năm 1975 trong tầm nhìn về quyền tự quyết dân tộc - nền tảng để làm chủ vận mệnh và tương lai đất nước. Trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động lại càng thấy rõ, nền tảng ấy đã góp phần nâng cao vị thế Việt Nam, khẳng định một quốc gia hoà bình, hợp tác và có trách nhiệm. Vì thế, “Cho Tổ quốc đứng lên” mang ý nghĩa rất rộng.
 

Đại tá phi công Hoàng Biểu, nguyên Đại đội trưởng Đại đội bay đêm, Trung đoàn Không quân tiêm kích 921, giới thiệu với phóng viên Dương Anh Tùng, Ban biên tập tin Trong nước TTXVN, những hình ảnh, kỷ vật thời chiến

Với hướng tiếp cận này, nhóm phóng viên bắt đầu từ những con người cụ thể, những ký ức riêng tư, thậm chí là đau đớn, ám ảnh và kết nối ký ức đó với cuộc sống hôm nay bằng góc nhìn nhất quán. Và những nhân vật đầu tiên là các cựu tù chính trị Côn Đảo. Câu chuyện của họ không mới về mặt tư liệu, nhưng vẫn mang sức nặng riêng. Chúng tôi không tập trung khai thác những tình tiết đau đớn, khốc liệt của chiến tranh, mà nhấn vào sự kiên cường, sẵn sàng hy sinh và khát vọng thống nhất. “Không nghĩ đến thân mình” trở thành tinh thần xuyên suốt của những người “còn một hơi thở cuối cùng cũng theo cách mạng”.

Từ điểm khởi đầu ấy, mạch bài mở rộng dần ra chiến trường với trọng tâm vẫn là con người. Câu chuyện về những phi công bay đêm đối đầu với “siêu pháo đài bay” B-52 được khai thác tập trung vào góc độ nội tâm: nhiệm vụ cảm tử, luôn bay trong ranh giới mong manh giữa sống và chết, nỗi đau khi đồng đội không trở về… Qua đó cho thấy, chiến tranh thử thách con người đến tận cùng, song khát vọng thống nhất còn cháy bỏng hơn.

Khi viết về Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử với đỉnh cao là đại thắng ngày 30/4/1975, nhóm phóng viên không đi sâu vào diễn biến mà tập trung vào cảm xúc. “Vui sao nước mắt lại trào” là cảm xúc thật trong niềm vui thống nhất. Ngày toàn thắng không chỉ có niềm vui mà còn có sự dồn nén của mất mát, của ký ức về đồng đội đã ngã xuống. Một ngày 30/4 hiện lên không chỉ rực rỡ cờ hoa, mà còn thấm đẫm nước mắt, để cảm nhận sâu sắc rằng hòa bình hôm nay đã đi qua bao máu xương của dân tộc.
Nhưng bài viết về mối tình đặc biệt giữa người thương binh nặng Cao Văn Thành và người bạn đời - bà Phan Thị Kim Song là lựa chọn khiến nhóm phóng viên trăn trở nhất. Từ tình yêu thầm lặng đến khi ông Thành bị thương nặng, mất đi đôi mắt, bà Song vẫn giữ trọn “Lời hẹn ước sắt son”. Câu chuyện thể hiện trách nhiệm, sự hy sinh và đức tính chung thuỷ của người phụ nữ Việt Nam, đồng thời phản ánh những mất mát mà thế hệ đi trước đã trải qua. Đưa một câu chuyện tình vào giữa mạch đề tài lịch sử - chính trị là một thách thức nhưng chính điều đó lại làm rõ hơn giá trị của thống nhất, hoà bình.

Bài cuối “Ta xây lại đất nước đẹp hơn” là phần khó nhất khi từ dòng chảy lịch sử chuyển sang hiện tại. Nếu chỉ dừng ở việc liệt kê thành tựu, bài viết sẽ mất đi mạch cảm xúc đã dày công xây dựng. Vì vậy, nhóm phóng viên chọn cách phản ánh sự đổi thay ở các “địa chỉ đỏ” như: Côn Đảo, Củ Chi, Quảng Trị, đặt trong bối cảnh những định hướng lớn của đất nước hôm nay. Đó là các quyết sách, chính sách lớn của Đảng, Nhà nước về kiến tạo không gian phát triển mới trên con đường hướng đất nước tới tương lai hùng cường. Sự đối lập giữa quá khứ - hiện tại tạo nên sức thuyết phục mạnh mẽ hơn bất kỳ con số nào.

Loạt bài “Cho Tổ quốc đứng lên” không là hành trình quay trở về lịch sử hay một sự so sánh đơn thuần giữa quá khứ và hiện tại mà hướng tới tôn vinh giá trị thống nhất đất nước, khơi dậy lòng biết ơn và trách nhiệm trước sự hy sinh của các thế hệ đi trước. Sự hy sinh đó không chỉ được tưởng nhớ mà đã được “hiện thực hóa” trong sự phát triển của đất nước hôm nay. Đó cũng là cách để trả lời cho câu hỏi, vì sao họ có thể “không nghĩ đến thân mình”, vì sao họ sẵn sàng “sống chết cho đất nước”./.
 

---

CÁC TIN ĐÃ ĐĂNG:

Khi mỗi phút đều quý giá (03/04/2026 11:35:26)

Trung tâm Nội dung số và Truyền thông kiến tạo dòng chảy thông tin số chủ lực (03/04/2026 11:16:16)

Bầu cử đại biểu quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031: Khẳng định chủ quyền từ những lá phiếu bầu sớm (03/04/2026 11:11:46)

Bầu cử đại biểu quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031: Bầu cử sớm ở bản của đồng bào Bru - Vân Kiều (03/04/2026 11:10:32)

Bầu cử đại biểu quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031: Lan tỏa và cổ vũ mạnh mẽ khí thế Ngày hội non sông (03/04/2026 11:08:32)

Trung tâm thông tin TTXVN khu vực miền Trung - Tây nguyên: Gắn kết tạo sức bật phát triển (22/02/2026 16:19:35)

Báo Thể thao và Văn hóa: Đổi mới mạnh mẽ để đi xa hơn  (22/02/2026 16:14:58)

Ban biên tập tin ĐốI ngoại: Phát huy sức trẻ, mở rộng không gian lan tỏa thông tin (21/02/2026 21:31:52)

Báo điện tử VietnamPlus: "Mùa vàng” giải báo chí trong nước và quốc tế (21/02/2026 21:31:29)

Báo Tin tức và Dân tộc: Hành trang cho những bước chuyển đổi mạnh mẽ (21/02/2026 21:30:47)