Báo chí góp phần xác lập vị thế mới của Việt Nam trên trường quốc tế

---

(06/08/2026 15:06:44)

Việt Nam đang đứng trước thời điểm bản lề: một quốc gia tầm trung đang lên, với thời cơ lớn nhưng cũng nhiều thách thức. Trong bối cảnh ấy, sứ mệnh của báo chí không chỉ là gìn giữ một hình ảnh tốt đẹp, mà là chủ động định vị vị thế Việt Nam trong tâm trí cộng đồng quốc tế theo đúng tinh thần “chọn lọc dẫn dắt”, làm rõ Việt Nam đứng ở đâu và mong muốn điều gì. Mỗi sản phẩm báo chí đối ngoại là một “đại sứ thầm lặng”. Xây dựng một nền báo chí mạnh, hiện đại và bản lĩnh, kể câu chuyện Việt Nam bằng đa ngôn ngữ, đa loại hình, chính là xây dựng một đội ngũ “đại sứ hình ảnh” rộng khắp cho đất nước.

“Quốc gia tầm trung” và bài toán hình ảnh

Để hiểu nhiệm vụ mới của báo chí, trước hết cần định vị đúng vị thế đất nước. Việt Nam ngày càng được giới nghiên cứu quốc tế nhìn nhận như một “quốc gia tầm trung” có ảnh hưởng đang lên, theo đuổi tự chủ chiến lược và hội nhập sâu, “đa liên kết” mà không liên minh, kiên định nguyên tắc nhưng linh hoạt về sách lược.Nghị quyết 06-NQ/TW khẳng định rõ hai nền tảng cho vị thế ấy: “tự chủ chiến lược” - năng lực làm chủ vận mệnh, định vị đúng,  ứng phó linh hoạt và “tự cường” - phát huy nội lực, tự tin dân tộc để quốc gia mạnh lên.
 

Đại sứ Dương Quốc Thanh và Thứ trưởng Bộ Văn hóa Argentina Valeria Gonzalez cùng các khách mời dự Lễ khánh thành biển đồng tiểu sử Chủ tịch Hồ Chí Minh, được đặt dưới tượng của Người ở Quận 12 của thủ đô Buenos Aires, tháng 10/2021

Vị thế ấy mở ra thời cơ, đồng thời đặt ra thách thức, cả hai đều liên quan trực tiếp đến công tác báo chí. Về thời cơ, một quốc gia tầm trung đang lên là một quốc gia có “câu chuyện hay để kể”. Việt Nam đang là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn, một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, một nước có vai trò nổi bật trong chuyển đổi xanh, ứng phó biến đổi khí hậu và gìn giữ hòa bình. Những “cửa sổ cơ hội” hứa hẹn nhất nằm ở các ngành thế hệ mới – bán dẫn, dịch vụ số, năng lượng sạch. Mỗi cơ hội đều là chất liệu quý để báo chí định vị một Việt Nam đổi mới, sáng tạo, tin cậy.

Đi cùng thời cơ là những điểm dễ tổn thương. Các động lực tăng trưởng trong nước có lúc mất đà, làm dấy lên nguy cơ “bẫy thu nhập trung bình”; không gian giữ thế cân bằng giữa cạnh tranh nước lớn không phải là điều mặc nhiên. Trên mặt trận thông tin, đây cũng là lúc các thế lực thiếu thiện chí dễ khai thác những vấn đề nhạy cảm như: dân chủ, nhân quyền, tôn giáo, dân tộc, môi trường, lao động… để bóp méo hình ảnh đất nước.

Trong bối cảnh ấy, có một yêu cầu ngày càng rõ: Việt Nam cần chuyển từ tư thế “không chọn bên” sang “chọn lọc dẫn dắt”, chủ động làm rõ Việt Nam đứng ở đâu và mong muốn điều gì. Tinh thần ấy hoàn toàn đúng với báo chí: đã đến lúc báo chí Việt Nam không chỉ phản hồi, phản bác bị động, mà chủ động đặt nghị trình, chủ động định vị câu chuyện Việt Nam trên trường quốc tế.

Từ phản bác sang chủ động định vị

Bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc là sứ mệnh hàng đầu của Báo chí cách mạng. Trong tư duy đối ngoại của giai đoạn mới, đối ngoại được đặt ở vị trí “tuyến đầu và trung tâm”, góp phần nhận diện và hóa giải nguy cơ từ sớm, từ xa, từ nơi xuất phát; báo chí đối ngoại chính là một bộ phận hữu cơ của tuyến đầu ấy. Trong bối cảnh mới, nội hàm của “bảo vệ” cần được hiểu sâu sắc hơn ở ba phương diện.

Thứ nhất, bảo vệ chủ quyền không chỉ là phản bác khi bị xuyên tạc, mà là chủ động cung cấp một “phiên bản sự thật có thẩm quyền”, đầy đủ cơ sở pháp lý, lịch sử và chứng cứ, tới dư luận, học giả, chính khách và doanh nghiệp quốc tế. Khi báo chí chính thống đi trước, lấp đầy khoảng trống thông tin, các luận điệu sai trái sẽ không còn đất gieo rắc.

Thứ hai, bảo vệ lợi ích kinh tế gắn chặt với hình ảnh quốc gia. Một Việt Nam được nhìn nhận là ổn định, minh bạch, đáng tin cậy là một tài sản kinh tế, ảnh hưởng trực tiếp tới thu hút đầu tư, xuất khẩu, du lịch và xếp hạng tín nhiệm quốc gia. Khi đất nước đối mặt với rào cản thương mại hay các vụ việc truyền thông bất lợi về hàng hóa, báo chí là tuyến đầu, giải pháp mềm góp phần xử lý khủng hoảng và giữ vững niềm tin của đối tác.

Thứ ba, bảo vệ nền tảng tư tưởng trong không gian thông tin toàn cầu. Báo chí chính thống giữ vai trò định hướng, phản hồi và phản bác kịp thời, có chứng cứ, theo nguyên tắc nhanh hơn, đúng hơn và thuyết phục hơn các nguồn tin xấu độc.

Từ thực tiễn ngoại giao cho thấy, ở nhiều địa bàn xa xôi, một bài báo bằng tiếng bản địa, đăng đúng nơi và đúng lúc, có sức nặng không kém một công hàm. Báo chí và ngoại giao là hai cánh của cùng một mặt trận bảo vệ lợi ích quốc gia.

Kể câu chuyện Việt Nam một cách thuyết phục

Nếu “bảo vệ” là phòng thủ thì “định vị” là tiến công và đây là không gian rộng lớn nhất để báo chí phát huy vai trò. Đối ngoại ngày nay không chỉ là công cụ bảo vệ lợi ích, mà còn là phương thức thể hiện bản lĩnh, bản sắc, tầm vóc Việt Nam và lan tỏa giá trị văn minh dân tộc. Yêu cầu đổi mới, hiện đại hóa phương thức thông tin đối ngoại, lan tỏa hình ảnh một Việt Nam tự cường, đổi mới và trách nhiệm chính là đặt hàng trực tiếp cho báo chí.
 

Tặng các ấn phẩm báo đối ngoại của TTXVN cho các đại biểu tại Lễ mở ký và Hội nghị cấp cao Công ước của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội), tháng 10/2025

Câu chuyện Việt Nam có sức hấp dẫn tự thân: một dân tộc đi qua chiến tranh để hòa giải và hội nhập; một quốc gia tầm trung kiên định độc lập, tự chủ mà vẫn rộng mở; một nền kinh tế năng động vươn lên trong các ngành công nghệ của tương lai; một thành viên có trách nhiệm với hòa bình khu vực và các vấn đề toàn cầu. Nhiệm vụ của báo chí là chuyển hóa những chất liệu đó thành câu chuyện cụ thể, sinh động, chạm đến cảm xúc và niềm tin của công chúng quốc tế. Muốn vậy, cần một sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận:

Từ tuyên truyền sang kể chuyện: Công chúng quốc tế bị thuyết phục bởi những con người, số phận và thành tựu có thật, kể bằng ngôn ngữ của giá trị phổ quát, hòa bình, vượt khó, đổi mới, trách nhiệm. Đây cũng là cách biến “sức mạnh mềm” thành sự đồng tình, ủng hộ của cộng đồng quốc tế.

Đa ngôn ngữ, hướng tới từng đối tượng: Không chỉ tiếng Anh, mà cả tiếng Tây Ban Nha, Pháp, Trung, Nhật, Hàn, Arab… cho từng địa bàn. Một câu chuyện kể bằng tiếng Tây Ban Nha sẽ đi xa hơn rất nhiều ở Mỹ Latinh so với cũng câu chuyện đó kể bằng tiếng Anh.

Đa loại hình, đa nền tảng: Báo in, phát thanh, truyền hình, báo điện tử, mạng xã hội, podcast, video ngắn, mỗi loại hình tiếp cận một nhóm công chúng. Báo chí truyền thống và báo chí số bổ trợ nhau trong một hệ sinh thái thống nhất.

Song hành nội dung và hình thức, vận hành theo hai nhịp: Câu chuyện hay phải được thể hiện bằng đúng hình thức công chúng số tiếp nhận: longform và infographic cho chiều sâu, video ngắn và podcast cho sức lan tỏa, đồ họa dữ liệu và sản phẩm tương tác cho tính thuyết phục. Cùng với đó, cần tổ chức theo hai nhịp bổ trợ nhau: nhịp điểm nhấn - tạo cao trào quanh các sự kiện trọng đại (chuyến thăm cấp cao, dấu mốc kỷ niệm, hội nghị, diễn đàn lớn) khi tên Việt Nam xuất hiện trên truyền thông sở tại; và nhịp nền - dòng thông tin cơ bản, bền bỉ về đất nước, con người, văn hóa, chính sách, luôn hiện diện để bạn bè quốc tế tra cứu và tin cậy ở bất kỳ thời điểm nào. Điểm nhấn không có nền chỉ là sóng chóng tàn; nền không có điểm nhấn thiếu sức bật vươn xa.

Phối hợp “ba chân kiềng”: Báo chí - cơ quan đại diện ngoại giao - cộng đồng người Việt và bạn bè quốc tế. Gần sáu triệu kiều bào là một “đội ngũ đại sứ hình ảnh” rộng khắp, nếu được báo chí cung cấp nội dung tốt để lan tỏa. Cùng với đó, ngoại giao văn hóa, ngoại giao di sản cần trở thành nguồn lực nội sinh mà báo chí có thể khai thác.

Báo chí và cơ quan đại diện ở nước ngoài

Đối ngoại toàn diện là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, trên nền tảng phối hợp của ba trụ cột: đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân. Báo chí đối ngoại tham gia vào cả ba trụ cột ấy và phát huy hiệu quả nhất khi gắn kết chặt với hệ thống cơ quan đại diện - đại sứ quán, tổng lãnh sự quán, phái đoàn tại các tổ chức quốc tế và đây là quan hệ cộng sinh nhân lên sức mạnh.

Cơ quan đại diện là “tai mắt” và “trạm tiền phương” của báo chí ở sở tại, hơn ai hết nắm bắt dòng chảy dư luận, tâm lý chính giới, đặc thù văn hóa và truyền thông nước sở tại. Ngược lại, báo chí là “vũ khí mềm” trong tay nhà ngoại giao, cung cấp nội dung chuẩn xác, kịp thời để tiếp xúc, vận động và xử lý các tình huống bất lợi. Để mối quan hệ ấy phát huy hiệu quả, cần chú trọng:

Kết nối hai chiều, thường xuyên, kịp thời: Cơ quan đại diện được tiếp cận nhanh kho dữ liệu, sản phẩm báo chí đa ngôn ngữ; báo chí coi cơ quan đại diện là nguồn tin và kênh phản hồi tại chỗ, nhất là khi xuất hiện thông tin sai lệch trên báo chí nước ngoài.
Phối hợp xử lý khủng hoảng: Khi hình ảnh đất nước bị bóp méo hay hàng hóa, doanh nghiệp của Việt Nam gặp rào cản, sự phối hợp nhịp nhàng giữa cơ quan đại diện (nắm bối cảnh, tiếp cận chính giới) và báo chí (cung cấp luận cứ, lan tỏa thông điệp) tạo phản ứng nhanh và thuyết phục.

Cùng khai thác kênh truyền thông sở tại: Cơ quan đại diện giúp báo chí Việt Nam đặt bài, trả lời phỏng vấn trên các báo, đài, hãng thông tấn lớn của nước sở tại, đưa tiếng nói Việt Nam vào chính kênh mà công chúng nước đó tin cậy.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy: “Thực lực như cái chiêng, ngoại giao như cái tiếng; chiêng có tốt thì tiếng mới vang xa”. Báo chí đối ngoại chính là một phần của “cái tiếng” ấy, làm cho thực lực của đất nước vang xa. Ở những địa bàn xa như Mỹ Latinh, nơi thông tin về Việt Nam còn mỏng, một bài viết tốt bằng tiếng bản địa, được cơ quan đại diện kết nối đăng đúng nơi, có sức lan toả rất đáng kể./.

(Tham luận tại phiên thảo luận “Quảng bá hình ảnh Việt Nam trên hệ sinh thái báo chí số” do Liên chi hội Nhà báo TTXVN tổ chức, trong khuôn khổ Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026)

---

CÁC TIN ĐÃ ĐĂNG:

Từ “đưa tin” đến “kiến tạo nhận thức” trong truyền thông nghị quyết  (06/08/2026 10:59:35)

Khi mỗi bài viết phục vụ “hai độc giả” (04/08/2026 08:50:19)

Một số điểm mới của Luật Viên chức năm 2025 (03/08/2026 07:57:25)

Báo chí bước vào kỷ nguyên hậu Google (09/07/2026 10:29:21)

Tác động của trí tuệ nhân tạo đến ảnh báo chí (04/06/2026 16:45:59)

Từ thông tin tham khảo đến bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng (31/10/2025 14:40:08)

Hội nghị CQTT trong nước đầu tiên sau hợp nhất (29/09/2025 17:04:15)

Thu hút độc giả Gen Z bằng nội dung sáng tạo, mới lạ (27/06/2025 10:59:20)

Tôn vinh những khoảnh khắc của nghề báo (27/06/2025 10:01:58)

Hướng đi cho kinh tế báo chí (11/09/2024 15:43:42)