Thứ ba, ngày 07/04/2026

Sổ tay phóng viên

CHUYỆN VỀ MỘT CHUYẾN ĐI

(27/03/2006 15:40:01)

   Đầu tháng 5 năm 2005, tôi đến Kyoto, cố đô của Nhật Bản, nhân dịp hội thảo báo chí "Tương lai của ASEM" do quỹ Á-Âu tổ chức trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Á-Âu (FMM-7).

Điểm dừng chân đầu tiên của tôi trên đất nước Mặt trời mọc là sân bay Kansai (Osaka). Đây là sân bay được xây nổi trên mặt biển. Từ sân bay, khách có thể đi tàu tốc hành hoặc xe buýt tới các thành phố lân cận. Khách có thể mua vé khứ hồi hoặc từng lượt, nhưng nếu mua vé khứ hồi, chỉ gấp rưỡi mua một lượt. Trên xe buýt về Kyoto hôm đó chỉ có khoảng chục khách. Dù rất buồn ngủ, bởi lúc đó mới chỉ là 5 giờ sáng ở Việt Nam, nhưng tôi vẫn chăm chú ngắm nhìn phong cảnh bên đường. Tưởng như chẳng có gì đặc biệt, vẫn những biển hiệu khá quen thuộc như Meiji, Fujitsu, Fuji. Nhưng rồi tôi bỗng choáng ngợp giữa khung cảnh biển trời mênh mông. Thì ra, xe chạy trên một cây cầu bắc qua đại dương.

   Dọc đường về Kyoto, hành khách lần lượt xuống giữa chừng. Cho tới bến cuối cùng Kyoto station sau hành trình 105 phút, chỉ còn lại mình tôi và một cặp vợ chồng người Nhật với đứa con nhỏ. Người lái xe tận tình xách hành lý cho khách và không quên cúi chào nói lời cảm ơn và hẹn gặp lại.

   Theo chỉ dẫn của ban tổ chức, khách tới Kyoto station đứng trước của hàng ăn McDonal và cứ 10 phút lại có một chuyến xe đưa đón khách miễn phí của khách sạn tới. Chờ một lúc, vẫn không thấy xe, cũng thấy hơi lo, tôi liền hỏi mấy người đứng gần đó. Nhưng chẳng ai biết tiếng Anh để mà chỉ dẫn cho tôi. Thấy một người đàn ông Nhật đeo tấm thẻ hội nghị ASEM quay đi quay lại như đang kiếm tìm ai đó, tôi bèn tiến đến hỏi. Anh ta chỉ cười, lắc đầu và nói vài câu tiếng Nhật. Sau này, tôi mới biết, người Nhật rất kém tiếng Anh nhất là người Kyoto, họ hầu như chỉ nói tiếng mẹ đẻ.

   Chúng tôi nghỉ tại khách sạn Rihga Royal. Cả khách sạn tràn ngập một màu xanh mát rượi. Mọi vật dụng trong phòng cũng màu xanh. Đặc biệt, những tờ rơi có mặt khắp nơi trong phòng nhắc nhở du khách thực hiện cam kết của khách sạn tham gia hiệp ước Kyoto bảo vệ môi trường. Đây là một trong những khách sạn hạng sang của Kyoto. Ti vi ở đây có 6 kênh, trong đó có 3 kênh phim bằng tiến Anh nhưng khi bật, nếu bạn vô tình chạm phải nút màu đỏ ở trên phím điều khiển thì sẽ phải trả 1.365 yên cho ngày hôm đó dù bạn có xem hay không.

    Dự hội thảo có 26 đại biểu đến từ 26 nước. Lần đầu tiên gặp nhau, chúng tôi cảm thấy thân thiết ngay mà không hề có chút rào cản về địa lý và văn hoá. Buổi đầu làm quen giữa các thành viên được tổ chức tại một quán ăn truyền thống của Nhật với các nữ nhân viên phục vụ đều mặc Kymono. Riêng tôi rất thích thú với nhà hàng này bởi cảm tưởng giống những quán thịt cầy ở Nhật Tân (nhưng lịch sự hơn gấp nhiều lần). Khách vào quán phải tháo giày, cất vào những ô tủ nhỏ, khoá lại và giữ lấy chìa khoá. Thực khách ngồi bệt trên sàn. Thức ăn được đựng vào khay. Mỗi người một khay và được phục vụ từng món một.

     Trước khi khai vị, lần lượt từng người tự giới thiệu về mình. Ngôn ngữ sử dụng là tiếng Anh. Khi tôi nói đến từ Việt Nam, các bạn ùa đến bắt tay. Họ tranh nhau kể những kỷ niệm về thủ đô Hà Nội. Myung Bok Bae, anh chàng Hàn Quốc, phóng viên tờ nhật báo Thu Joongang Ilbo, một trong những tờ báo hàng đầu của Hàn Quốc, vui mừng khôn xiết. Anh hỏi tôi rất nhiều về Việt Nam, về cuộc đại mít tinh vừa diễn ra tại thành phố Hồ Chí Minh nhân kỷ  niệm 30 năm giải phóng miền Nam. Anh không ngớt lời khen ngợi nhân dân Việt Nam anh hùng, dũng cảm "Các bạn có một vị lãnh tụ tuyệt vời. Tôi vô cùng hâm mộ cụ Hồ Chí Minh", Bok Bae thổ lộ. Dường như, những câu chuyện về Việt Nam tôi kể với Bae trong buổi gặp mặt vẫn chưa làm anh hài lòng. Bae rủ tôi tới một quán khác bình dân hơn để có thể thoải mái trò chuyện. Là người khá thông thạo Kyoto, Bae dẫn tôi tới quán Iasakya. Loại quán này mọc khắp nơi trên đất Nhật, là nơi giới trẻ thường hay lui tới, nói chuyện phiếm, tán dóc. Chúng tôi kể cho nhau nghe tình hình báo chí ở mỗi nước. Bae tỏ vẻ ngạc nhiên khi biết ở Việt Nam có một tờ nhật báo bằng tiếng Pháp. Trong câu chuyện của mình, Bae hết lời ca ngợi Việt Nam. Anh tỏ ý vô cùng thán phục những đổi thay nhanh chóng trên đất nước Tiên Rồng.

     Trong buổi họp báo sau khi kết thúc hội nghị ngoại trưởng Á-Âu được tổ chức tại Trung tâm hội nghị quốc tế Kyoto, từ "Việt Nam" được nhắc đến nhiều nhất trong câu chuyện của các quan chức Nhật Bản. Đó là những kỷ niệm khi dự hội nghị ASEM 5 tại Hà Nội vào tháng 10 năm ngoái. Bà Takako Ito, Phó Giám đốc Bộ phận hợp tác Á - Âu, Vụ kinh tế, bộ Ngoại giao Nhật Bản, say sưa kể về phố phường Hà Nội, về những cửa hàng bán lụa tơ tằm trên phố Hàng Gai mà bà rất mê. Còn ông Wonil Cho, Giám đốc điều hành Quỹ Á-Âu thì tự hào vì hiểu khá rõ về Việt Nam bởi ông đã từng có 3 năm làm việc trong Đại sứ quán Singapore tại Hà Nội.

     Đại biểu lớn tuổi nhất dự hội thảo là ông Bengt Albons, đến từ Thụy Điển, phóng viên tờ Dagens Nyheter. Ông đã từng có mặt ở Việt Nam từ những năm 1968-1969 để đưa tin về cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta. Với ông , nói tới Việt Nam là nói tới những gì thiêng liêng nhất trong đời làm báo. Càng phải chứng kiến sự tàn khốc mà đế quốc Mỹ gây ra với những người dân vô tội, ông càng cảm thấy trân trọng sự hy sinh anh dũng, khí phách anh hùng của người dân đất Việt. Trong câu chuyện của mình, ông nhắc đi nhắc lại tên những đồng nghiệp của Thông tấn xã Việt Nam mà ông từng quen biết như ông Đỗ Phượng, ông Ngô Điền. Ông cũng hỏi thăm cả cụ Nguyễn Khắc Viện, người từng giữ chức Tổng biên tập báo Le Courrier du Vietnam, mà không hề biết cụ đã mất cách đây nhiều năm. Sau khi đất nước ta hoàn toàn thống nhất, Bengt Albons có trở lại Hà Nội vào năm 1982 nhưng hồi đó thủ đô vẫn chưa thay đổi nhiều. Bengt Albons tâm sự: "Tôi đọc báo, xem truyền hình thấy Việt Nam đổi thay nhiều lắm, các bạn đang sắp trở thành một con rồng của châu Á. Nhưng với tôi, chưa quay lại được Việt Nam, tôi còn mắc nợ với chính mình". Trước lúc chia tay, Bengt Albons nói với tôi như đinh đóng cột: "Dứt khoát tôi sẽ phải nhanh chóng thăm lại Việt Nam". Mong muốn của Bengt Albons cũng là ước mong  của nhiều phóng viên nước ngoài mà tôi đã gặp tại đất nước Nhật Bản xinh đẹp này./.