Khai thác thế mạnh cốt lõi và tái cân bằng mô hình

---

(05/09/2026 09:52:59)

Khi AI tạo ra ngày càng nhiều nội dung, làm thế nào để các đơn vị xuất bản không bị nhấn chìm trong “sóng thần” nội dung trí tuệ nhân tạo (AI content tsunami)? Theo nghiên cứu từ Gartner, chất lượng nội dung sẽ là yếu tố then chốt tác động đến lựa chọn của người dùng và cũng là cơ hội để đơn vị xuất bản tìm lại chỗ đứng.

Thay đổi chiến lược nội dung

Các nhà xuất bản tin tức nên khai thác thế mạnh cốt lõi của mình - chuyên môn, sự tin cậy và tính thẩm quyền - để duy trì khả năng hiển thị (visibility). Đây là lúc để xây dựng mối quan hệ mới với độc giả và trở thành nguồn cung cấp tin tức tin cậy trong khi người đọc đang lạc lối giữa những thông tin thiếu nguồn gốc rõ ràng.
 

Làm thế nào để không bị nhấn chìm trong «sóng thần» nội dung trí tuệ nhân tạo là điều mà các đơn vị xuất bản lo lắng khi AI ngày càng tạo ra nhiều nội dung

“Chúng ta cần tập trung vào báo chí điều tra độc quyền, thay vì chạy theo nội dung đại trà”, Sonali Verma, Trưởng bộ phận sáng kiến AI tạo sinh của của Hiệp hội Báo chí và Truyền thông quốc tế (INMA) nhận định.

Tập trung vào nội dung mang tính đặc thù, như bài bình luận, phân tích hay tin địa phương, sẽ mang lại cho độc giả những thứ mà AI không dễ gì tái tạo. Thí dụ, người dùng có thể dễ dàng tìm được tỷ số trận đấu, nhưng liệu họ có thể biết chiến thuật phòng thủ nào đã giúp chiến thắng hay không.

“Nội dung làm nên sự khác biệt chính là các bài bình luận uy tín hay phóng sự điều tra chuyên sâu với việc đặt đúng câu hỏi với đúng nguồn tin. Trên thực tế, chẳng có nguồn tin nào trả lời phỏng vấn một cái máy cả”, Verma giải thích. “Lý do họ nói chuyện với phóng viên kỳ cựu, uy tín là vì sự tin tưởng. Và vấn đề gốc rễ chính là niềm tin và năng lực tạo nên sự khác biệt”, bà nói thêm.

Điều này đồng nghĩa với việc các đơn vị xuất bản nên dừng việc cố gắng làm hài lòng tất cả độc giả, mà thay vào đó là tập trung nguồn lực vào những nội dung có giá trị cao, khác biệt rõ rệt so với câu trả lời tổng hợp từ công cụ tìm kiếm bằng AI.

Điều này mở ra cơ hội sáng tạo với các định dạng nội dung đa phương thức như: video clip, âm thanh và hơn thế nữa. Đồng thời, thúc đẩy việc phát triển nhiều bài viết mang tính giải thích, giúp truyền tải các chủ đề phức tạp và nổi bật giữa biển thông tin.

Một số chiến thuật khác mà các chuyên gia khuyến nghị là: tối ưu nội dung để công cụ AI dễ “nhận biết”, bằng cách cấu trúc thông tin khoa học, sử dụng dữ liệu cụ thể, trích dẫn nguồn rõ ràng và khai thác dữ liệu có cấu trúc. Độ rõ ràng của thông tin và văn phong chặt chẽ chính là yếu tố giúp nội dung dễ được tóm tắt hơn.

Phòng vệ chủ động

Đơn vị xuất bản có thể hành động ngay từ bây giờ để bảo vệ nội dung và cả mô hình kinh doanh của mình khỏi những tác động từ các công cụ trả lời bằng AI. 

Một trong những hành động mang tính quyết định là quản lý và bảo vệ nội dung khỏi hoạt động thu thập từ AI. Các đơn vị xuất bản đang đứng trước một lựa chọn: tiếp tục tối ưu hóa cho SEO hay chặn các trình thu thập dữ liệu. Một số công ty như OpenAI có phân biệt các loại trình thu thập khác nhau, nhưng Google chỉ sử dụng một trình crawler duy nhất - tức là nỗ lực SEO hiện tại cũng đồng thời tối ưu hóa cho phần tóm tắt bằng Google Al.

Theo chuyên gia Jodie Hopperton của INMA, mặc dù phần lớn các đơn vị xuất bản không đủ khả năng để chặn hoàn toàn Google, nhưng họ nên xem xét việc chặn hoặc quản lý truy cập với các công cụ AI khác.

Một số công ty như TollBit và ScalePost.ai cung cấp công cụ nhận dạng và kiểm soát cách các hệ thống AI truy cập và sử dụng nội dung của đơn vị xuất bản.

Nếu không thể chặn, thì hành động tiếp theo là đo lường. Hopperton đề xuất các đơn vị theo dõi kỹ những bot nào đang truy cập nội dung của họ, tần suất thu thập và nội dung nào bị khai thác nhiều nhất. Dữ liệu này có thể giúp các đơn vị xây dựng chiến lược cấp phép, nội dung và cả sự chuẩn bị pháp lý.

Để tồn tại trong môi trường này, các chuyên gia chỉ ra hai chiến lược: tái cấu trúc mô hình kinh doanh hiện tại hoặc tư duy lại toàn bộ hướng đi. Trên thực tế, hầu hết các đơn vị sẽ bắt đầu từ tái cấu trúc trước.

Tái cấu trúc mô hình kinh doanh gồm:

- Tối ưu hóa quyền người dùng: Yêu cầu xác nhận đồng ý, đăng nhập hoặc tường phí để bảo vệ nội dung khỏi bị hệ thống AI khai thác.

- Tập trung vào kênh trực tiếp và thay thế: Đầu tư vào app, bản tin email và thông báo; đánh giá lại các nền tảng mạng xã hội.

- Khác biệt hóa: Tăng nhận diện thương hiệu, đầu tư vào nội dung sâu sắc, thể hiện tiếng nói; khuyến khích đối thoại với độc giả.

- Cải thiện định dạng nội dung: Đầu tư audio, video, yếu tố mang tính tương tác như trò chơi hoặc trắc nghiệm vốn là những định dạng khó bị AI tái dựng lại.

Định hướng lại mô hình kinh doanh đòi hỏi việc xét lại sâu các nền tảng đang dựa vào và triển khai các phương thức sau:

- Tăng doanh thu từ đăng ký tin tức (news subscription), giảm phụ thuộc vào quảng cáo và traffic từ tìm kiếm.

- Cá nhân hóa trải nghiệm người dùng: Dùng chính AI để hỗ trợ cá nhân hóa, tóm tắt hoặc phân tích thông tin phù hợp với từng người dùng.

- Hợp lực với các đơn vị khác: Xây dựng mạng lưới liên kết để tạo sản phẩm nội dung tổng hợp hấp dẫn hơn và khó bị AI “xé lẻ”.

- Đòi hỏi sự công bằng từ các công ty công nghệ: Yêu cầu trả phí tương xứng khi nội dung báo chí được AI sử dụng nhưng không mang lại giá trị trực tiếp cho đơn vị sản xuất nội dung.

Trong hai hướng đi trên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc tư duy lại và tái cân bằng mô hình sẽ bền vững hơn về lâu dài.

(Theo cuốn “Dấu ấn và xu hướng” của Báo Nhân Dân)

---

CÁC TIN ĐÃ ĐĂNG:

Báo chí góp phần xác lập vị thế mới của Việt Nam trên trường quốc tế  (06/08/2026 15:06:44)

Từ “đưa tin” đến “kiến tạo nhận thức” trong truyền thông nghị quyết  (06/08/2026 10:59:35)

Khi mỗi bài viết phục vụ “hai độc giả” (04/08/2026 08:50:19)

Một số điểm mới của Luật Viên chức năm 2025 (03/08/2026 07:57:25)

Báo chí bước vào kỷ nguyên hậu Google (09/07/2026 10:29:21)

Tác động của trí tuệ nhân tạo đến ảnh báo chí (04/06/2026 16:45:59)

Từ thông tin tham khảo đến bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng (31/10/2025 14:40:08)

Hội nghị CQTT trong nước đầu tiên sau hợp nhất (29/09/2025 17:04:15)

Thu hút độc giả Gen Z bằng nội dung sáng tạo, mới lạ (27/06/2025 10:59:20)

Tôn vinh những khoảnh khắc của nghề báo (27/06/2025 10:01:58)