Thứ ba, ngày 07/04/2026

Sổ tay phóng viên

Năm hết, báo Tết đến

(27/03/2006 15:40:01)

Tết sắp đến rồi! Mùa xuân đang may áo mới để gõ cửa nhà bạn. Lúc này, không khí khẩn trương hơn bao gờ hết vì bên cạnh việc tổng kết cuối năm, tiếp tục hoàn thành việc ra báo thường kỳ, các toà soạn còn bận rộn cho một công việc đặc biệt, mỗi năm chỉ có một lần, đó là làm một tờ báo Tết thật "xôm". Nào, chúng ta hãy cùng phóng viên NSTT ghé thăm các toà soạn xem họ chuẩn bị "bếp núc" ra sao và họ sẽ mời công chúng những "món" gì trong "mâm cỗ"

Việt Nam News: Làm báo Tết thật khó.
 Cả nhóm làm báo Việt Nam News số Tết dương lịch và Âm lịch thường phải tìm và chọn đề tài từ rất sớm, nhiều khi từ cả mùa xuân năm trước bởi vì nhiều đề tài được đề cập trên các báo tiếng Việt, nhưng chưa chắc đã phải là mối quan tâm của độc giả báo tiếng Anh. Nhưng đề tài được cả nhóm thu thập lại, 'ém' sẵn để đúng dịp sẽ đem ra tung hoành.
 Tết năm nay, báo Việt Nam News Chủ nhật sẽ tăng trang với 4 trang bìa in màu, gộp hai số báo làm một nên hứa hẹn sẽ đem đến nhiều bài mới, hấp dẫn. Tạp chí Outloock với 2 số đầu năm tháng Giêng và tháng Hai cũng là dịp tổng kết năm cũ và đưa ra những dự định mới cho năm tiếp theo.
 Những ứng cử viên được đưa ra để lựa chọn làm nhân vật cho trang phỏng vấn đặc biệt thường là những nhân sỹ, trí thức họăc nhà hoạt động xã hội có ảnh hưởng đến một bộ phận lớn dân chúng. Một số biên tập viên của báo cũng có tranh luận tại sao không đưa lên trang phỏng vấn một gương mặt nghệ sỹ, diễn viên hay người mẫu trẻ trung, háp dẫn để báo dễ bán hơn? Thực tế đối với nhiều tờ báo tiếng Việt, điều đó có thể đúng, nhưng với bạn đọc tiếng Anh, phần nhiều họ quen với văn nghệ, phim ảnh phương Tây hơn, nên một nghệ sỹ nổi tiếng ở Việt Nam có khi không làm họ ngạc nhiên bằng một gương mặt giản dị, thân thiện của một người tuy không hoạt động trong ngành công nghiệp giải trí nhưng có ảnh hưởng rộng rãi trong xã hội.
 Đó là cách mà những phóng viên, biên tập Việt Nam News suy nghĩ, tìm tòi, trao đổi với nhau và với nhứng độc giả thường xuyên để tìm ra cách thức đến với bạn đọc riêng của mình, những người đã đi nhiều, đọc nhiều và vốn hiểu biết rộng, những thông tin sâu hơn về Việt Nam, được viết bởi người Việt Nam.
 Những phát hiện về khảo cổ, tìm nguồn năng lượng mới, sạch, thân thiện với môi trường để thay thế nguồn năng lượng đã cạn kiệt; truyện ngắn đương đại đặc sắc; những nghệ sỹ thành công trong sự nghiệp và những món ngon của Việt Nam... là những điều mà Việt Nam News muốn giới thiệu trong số báo này.
 Còn một điều nữa, như biên tập viên Mỹ Hà, Việt Nam News, đã nói về công việc của chị và các đồng nghiệp trong toà soạn ' Thường các cộng đồng ngôn ngữ ra những từ báo của riêng mình, cho người nói thứ tiếng đó đọc. Ở đây, chúng tôi sống ở Việt Nam, hàng ngày nói tiếng Việt, ăn cơm Việt Nam nhưng lại viết báo bằng tiếng Anh cho phần lớn những người dùng tiếng Anh như bản ngữ nên chúng tôi phải vừa làm, vừa học hỏi, vừa nghe ngóng để hiểu hơn về độc giả của mình nhằm vừa nói được điều độc giả muốn nghe, nhưng cũng là điều chúng ta muốn thế giới biết đến và hiểu về Việt Nam'.

 Le Courrier du Vietnam: Báo Tết là một cửa sổ của kho tàng văn hoá dân gian Việt Nam
 Đến thăm toà soạn Le Courrier du Vietnam những ngày cuối tháng 11 đã thấy không khí tưng bừng, náo nức chuẩn bị làm báo xuân lan toả khắp toà soạn. Các phòng chuyên đề như Văn xã, Kinh tế, Thư ký...rục rịch chuẩn bị bài, vở, đăng ký đề tài với ban lãnh đạo Toà soạn. Một sự 'cạnh tranh' đang ngấm ngầm diễn ra trong Toà soạn vì ai cũng muốn 'góp mặt' trên trang báo xuân với những bài đặc sắc nhất, 'độc chiêu' nhất.
 Do báo xuân của Le Courrier du Vietnam được phát hành rộng rãi ở các nước trong cộng đồng Pháp ngữ nên đố sẽ là một bức tranh phản ánh toàn cảnh kinh tế, xã hội Việt Nam trong năm vừa qua. Những bài mang tính tổng kết về tình hình kinh tế, xã hội, thành tựu ngoại giao của đất nước chắc chắn sẽ đem lại một cái nhìn khái quát cho độc giả. Theo thông lệ, bài viết về một trong những chủ đề trên của một đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước hay Chính phủ sẽ được đăng trang trọng trên những trang đầu của báo.
 Tiếp đến là những bài kinh tế 'hoành tráng' của phóng viên Phòng Kinh tế, chuyên theo dõi về những mảng khác nhau như: Điện, chứng khoán, đầu tư nước ngoài... Mảng xã hội với những thành tựu trong công cuộc xoá đói giảm nghèo,chương trình trồng rừng cũng như những chính sách, nỗ lực của các tỉnh, thành và của toàn xã hội để có được một cái Tết ấm cúng, đầy đủ cho người ngèo, trẻ em lang thang đường phố, những gia đình thuộc diện chính sách... là những đề tài mà phóng viên phòng văn hoá xã rất quan tâm. Thành tích của thể thao Việt Nam trên đấu trường lớn nhất khu vực - Sea Game 23 cũng là nguồn cảm hứng 'dạt dào' của các phóng viên và độc giả.
 Nổi bật hơn cả vẫn là những trang Văn hoá vì 'báo Tết chính là một cửa sổ để người đọc khám phá kho tàng văn hoá dân gian', phóng viên chuyên viết về văn hoá Đoàn Thị Y Vi ví von rất hình ảnh. Theo chị: Dưới lăng kính của độc giả nước ngoài cũng như độc giả trong nước, những tục lệ đón Tết đặc sắc của các dân tộc thiểu số ở các vùng miền khác nhau,những sự kiện văn hoá nổi bật trong năm... luôn có một sức hút đặc biệt. khi được hỏi về những bài viết về văn hoá Việt Nam sẽ xuất hiện trong số Tết, chị bật mí: 'Xuân Bính Tuất, hãy cùng nhau bàn chuyện xung quanh con chó, một con vật đáng yêu thân thiết với mọi người. Từ những truyện kể dân gian liên quan đến con vật này, những danh nhân tuổi Tuất đến những món ăn làm từ thịt cầy là những chủ đề mà phóng viên Le Courrier du Vietnam dự định đưa vào báo xuân'.
 Không chỉ quan tâm đến nội dung, Toà soạn cũng rất chú trọng đến hình thức báo xuân. Việc chọn logo hình con chó cũng như việc thiết kế trang bìa được thiết kế một cách tỉ mỉ. Từ vài năm nay việc vẽ logo con vật, cũng như một số tranh minh họa trên báo Tết được thực hiện bởi một nữ họa sĩ trẻ. Chị đã từng là thủ khoa của Trường đại học Mỹ thuật công nghiệp Hà Nội. Những logo con vật của chị thường mang một chút phá cách và vui nhộn. Những tranh minh hoạ của chị mềm mại, nữ tính và tạo nên nét riêng biệt của báo xuân so với báo in trong năm (thường chỉ được minh họa bằng ảnh báo chí).
 Tất cả các khía cạnh của một tờ báo Tết đều được cân nhắc, tính toán kỹ lưỡng, chuẫn bị chu đáo một cách chuyên nghiệp. Toàn bộ 'guồng máy' đã khởi động để mang đến cho bạn đọc một tờ báo xuân đặc sắc.

Dân tộc và Miền núi: Báo Tết mang theo hương vị của mọi miền

Khi gió mùa Đông Bắc tràn về mang theo cái lạnh đầu mùa thì cũng là lúc không khí làm việc ở toà soạn Dân tộc và Miền núi khẩn trương hơn bao giờ hết bởi công việc cuối năm bộn bề và phải dồn sức cho báo Tết trong khi vẫn phải đảm bảo tiến độ cho những số báo thường kỳ.

Toà soạn Dân tộc và Miền núi lên đề cương số Tết.            (Ảnh: TL)


 Đề cương đã được lên, nhiệm vụ đã được đồng chí Tổng biên tập Nguyễn Văn Các giao ban đầu tháng Mười: 'Các đồng chí phụ trách từng chuyên mục tập hợp bài, ảnh có chất lượng nhưng phải phù hợp với đối tượng đọc của chúng ta đó là đồng bào dân tộc thiểu số, mang đặc trưng của mỗi vùng, mỗi dân tộc'. Anh chị em phóng viên,vì thế đã có ý thức tập hợp 'nguyên liệu' từ rất sớm.
 Phó phòng Thư ký toà soạn Trương Văn Quân cho biết: Nội dung quan trọng đầu tiên của số Tết la sản phản ánh không khí thi đua lập thành tích chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X tạo đà cho sự phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn 2006-2010 và những năm tiếp theo. Bên cạnh đó toà soạn chú trọng phản ánh không khí vào Xuân không thể thiếu những câu chuyện vui liên quan đến năm Tuất; những lễ hội, phong tục tập quán hương vị các món ăn ngày Tết mỗi vùng và từng dân tộc; chuyện hôn nhân, cưới xin nhân mùa cưới dầu năm; ngày xuân đi chợ vùng cao; thơ và câu đối Tết...
 'Làm báo Tết, mỗi năm chỉ một lần nhưng nó luôn mang đến cho mỗi người làm báo không  khí và sự hứng khởi trong công việc, dẫu có mệt', anh Quân cười và nói. Trong một chừng mực nhất định, việc cập nhật tin, bài có tính thời sự không phải là đòi hỏi cao nhất. Tuy nhiên, đối với Toà soạn Dân tộc và Miền núi, lại có khó khăn ở chỗ lực lượng phóng viên, biên tập viên mỏng trong khi khối lượng công việc mỏng trong khi khối lượng công việc nhiều. Mỗi người đều phải tự lo phần việc của mình từ tập hợp bài, trình lãnh đạo toà soạn duyệt nội dung, đến biên tập, đánh máy, đọc dò... Bài ảnh của cộng tác viên gửi về nhiều nhưng không phải bài nào cũng dùng được, có những bài hầu như chỉ cung cấp thông tin 'thô' còn biên tập viên phải tự dựng lại cho hoàn chỉnh thành một mẩu tin, một bài báo. Có những bài, anh em nói vui, là 'sớ' dễ đến vài ngàn chữ nhưng đọc chẳng hiểu tác giả muốn nói gì. Để đăng những bài như vậy (cần thiết để giữ chân cộng tác viên) thì phải mất rất nhiều thời gian biên tập lại.
 Bên cạnh đó, đối tượng đọc là đồng bào dân tộc thiểu số mà mỗi dân tộc đều có những nét văn hoá, phong tục tập quán riêng mỗi khi Xuân về, trong khi khuôn khổ tờ báo có hạn, nên việc lựa chọn bài, ảnh cũng gây không ít khó khăn. Đăng bài nào, về dân tộc nào, vùng miền nào... là những câu hỏi thường trực mỗi ngày.
 Đây là tờ báo đặc thù nhất cơ quan như anh em trong toà soạn hay nói vui vì ' chữ to, ảnh đẹp'. Đồng bào chỉ cần biết thông tin đó là gì? Đọc ít thôi nhưng hiểu được nội dung, bên cạnh đó ảnh phải đẹp, rõ ràng... Đó là một yêu cầu không dễ. Chính vì vậy, từ lãnh đạo Toà soạn đến anh em phóng viên đều luôn nhắc nhau: Mình đang làm báo cho đồng bào dân tộc, viết gì cũng phải đủ ý để bà con đọc một lần là hiểu và hiểu duy nhất một nghĩa đúng...
 Mỗi ngày trôi qua là thời hạn trả bài lại đến gần, mọi người ai cũng ngại  khi đồng chí Phó tổng biên tập Trần Quốc Khánh nhắc nộp bài. Ai đã xong thì thở phào nhẹ  nhõm, còn người nhìn lên rồi cúi xuống (cứ như không nghe thấy gì) gãi đầu, gãi tai thì chắc chắn là chưa xong.
 Năm Bính Tuất đánh dấu mười lăm năm Dân tộc và miền núi đến với đồng bào, thời gian chưa nhiều nhưng cũng đủ để tạo được niềm tin nơi độc giả là bà con vùng sâu, vùng xa.

Tin Tức: Báo Tết - chuyện chẳng mới mà lúc nào cũng mới
 Chưa tới ngày làm báo Tết nhưng từ tháng 11, mỗi ngày, báo Tin Tức đã nhận được chồng bài dày tới 15 - 20 cm, gồm bài viết của những cộng tác viên trung thành từ 'mọi miền của Tổ quốc' đổ về năm nào cũng gửi, mà gửi thì phải chục bài chứ nhất định không ít... Những bài viết này nhanh chóng được trợ lý Tổng Biên tập Nguyện Văn thạch 'rà soát' lần hai; và cuối cùng là chuyển về cho cácthành viên hội đồng biên tập 'cắt xén, gọt rũa'. Vòng tròn cuối cùng lại đổ về Ban Biên tập để...duyệt lần cuối. Hạn cuối cùng cho loạt bài này là ngày 8/12 để chuyển sang cho phòng nghiệp vụ đánh máy, đổ trang.

Toà soạn báo Tin Tức.                        (Ảnh: PV)


 Với phóng viên trong toà sạn, thời gian nộp bài lần cuối có xông xênh hơn chút nhưng công việc cũng 'nặng' ra trò. Phòng Văn hoá - Xã hội được giao 'thẳng thừng' 20 đề tài chia đều cho 5 thành viên, mỗi người nhận bốn, phải đảm bảo ' tươi trẻ' và sinh động, tổng kết mà không viết chuyện con số như Sếp đã dặn dò. Phòng Kinh tế - chính trị, con số lớn hơn 20, lại toàn những thứ 'nặng ra trò'. Lại cũng vẫn chuyện tổng kết nhưng không có chuyện 'bưng báo cáo' lên đâu nhé, đảm bảo phải có chiều sâu, có chút không khí tết, lại phải 'đậm đặc' và 'hay ho' hơn những bài thường ngày. Câu chuyện quả là không đơn giản...
 Phóng viên Quỳnh Trang đã lên đường đi Sơn La cũng là vì báo Tết. Chị dự định sẽ khai thác 'kha khá' từ mảnh đất nhiều chuyện để nói này, mà nói trước hết là chuyện của công trình thuỷ điện Sơn La. Phóng viên lệ Quyên với hành trình dự Festival cà phê trong Buôn Ma Thuật cũng 'tuốt' một lèo lên dự Festival hoa Đà Lạt luôn . Chị dự định lần này sẽ làm nhiều bài 'hoành tráng' cho báo Tết. Khát khao lớn nhất của Xuân Phong, phóng viên mới chuyển từ trong Nam ra, là được tự do làm một chuyến đi 'bát ngát' lên các vùng núi, 'ba cùng' với dân chúng viết bài tết cho thật hay. Nhưng xem ra 'túi tiền hơi eo hẹp' nên phần văn hoá số Tết này sẽ có một bài về văn hoá 'ở' hiện nay. Thú vị lắm khi 'đào xới' chuyện chung cư ơi là chung cư, xịn thì rõ xịn rồi, thang máy này, lại còn liên hoàn khép kín cả siêu thị, công viên, nhà trẻ xung quanh; thế mà sao lại quên mỗi một thứ: Là chỗ phơi phóng cho bà con nhà mình. Thế hóa ra ở chung cư sạch không cần quần áo à?
 Luôn miệng giục ời ời lên là công việc của các trưởng, phó phòng: 'Nhanh lên bà con ơi, sắp tới hạn cuối cùng nộp bài rồi!'. Sắp tới hạn rồi, để rồi lại tới hạn mi xong những trang báo, cả phòng sang đọc 'bông' phôi, rồi đọc bản 'can' thôi. Và cuối cùng, tới thời điểm đêm nay sẽ in; để sáng mai cầm tờ báo xuân nặng tay, tinh tươm mùi mực mới; ngắm cánh đào nở rộ trên bìa báo...mà rằng, xuân về thật rồi!
 
Khoa học và Công nghệ: Báo Tết - mệt mà vui!
 Thời điểm này, tất cả các anh chị em phóng viên, biên tập viên trong toà soạn Khoa học và Công nghệ phải tăng hiệu suất lên tới gấp ba lần so với ngày thường. Do đặc thù toà soạn chỉ có 8 người và phải kiêm nhiệm tất cả mọi công việc của một toà soạn báo, nếu vào những thời điểm khác trong năm, với 5 ấn phẩm trong tháng chưa đến 2 cán bộ phải cáng đáng 1 ấn phẩm thì vào tháng cuối năm này, ngoài các số báo phát hành như bình thường, anh chị em phóng viên, biên tập viên toà soạn phải thực hiện thêm số báo Xuân để phục vụ nhu cầu bạn đọc trong dịp Tết Nguyên đán.
 Báo Khoa học và Công nghệ số Xuân bao giờ cũng chuẩn bị bài vở công phu hơn, biên tập kỹ hơn, giấy cũng trắng hơn với nhiều trang in bốn màu. Đáp ứng nhu cầu tìm hiểu khoa học và công nghệ, nâng cao trí thức, đồng thời bổ sung nguồn thông tin mang tính giải trí, thư gãn ngày xuân là mục tiêu đề ra cho 'mâm cỗ Tết' của báo Khoa học và Công nghệ mỗi dịp Tết đến Xuân về. Mỗi năm một vẻ, song những số Xuân của báo Khoa học và Công nghệ luôn được độc giả khắp cả nước, đón nhận. Bằng chứng là mặc dù với giá bán đắt hơn, nhưng số lượng phát hành vẫn cao hơn các số báo khác trong năm.
 Tuyên truyền thông tin về khoa học công nghệ vốn được coi là rất khô khan và khó nên lực lượng phóng viên của toà soạn luôn phải tự học hỏi thêm, đồng thời anh chị em cũng phải liên hệ và tham vấn các chuyên gia, các nhà khoa học về những bài viết mang tính chất chuyên sâu nhằm cung cấp tới đối tượng độc giả là các nhà khoa học, các chuyên gia ở nhiều lĩnh vực.
 Năm nay, toà soạn  Khoa học và Công nghệ ra số Xuân với rất nhiều mục phong phú hứa hẹn nhiều hấp dẫn như: Tổng kết những vấn đề kinh tế - - xã hội, khoa học - công nghệ những sự kiện và thành tựu khoa học kỹ thuật tiêu biểu trong năm; Tản mạn ngày xuân với những bài viết về các cấn đề xã hội, giáo dục...; Ngày xuân tìm hiểu về vốn cổ dân tộc với các bài viết tìm hiểu nền văn hoá truyền thống; Năm Tuất với những câu chuyện về các chú khuyển như: chó chữa bệnh, những điều cần biết khi nuôi chó hay bị chó cắn, con chó trong cuộc sống hàng ngày, chó nghiệp vụ...; Ẩm thực ngày xuân với những món ăn của các miền trên khắp đất nước; Điểm các sự kiện khoa học nổi bật trong năm 2005; Gương mặt doanh nhân; Gương mặt nhà phát minh sáng chế; Đầu năm xông đất doanh nghiệp; Mùa xuân kể chuyện khoa học; Mùa xuân và sức khỏe...
 Mặc dù công việc bận rộn nhiều bề, song anh chị em phóng viên, biên tập viên toà soạn vẫn rất vui vẻ với những buổi làm thêm vào những ngày nghỉ, những giờ tăng ca buổi tối và như các anh, các chị nói với nhau: 'Làm báo tết mệt mà vui'.