Chủ nhật, ngày 07/07/2024

Trao đổi - Thảo luận

Năm Sửu, trò chuyện với nhà báo tuổi Sửu


(19/01/2009 10:06:09)

LTS: Một mùa xuân mới đang về. Xuân về trên từng búp lá non xanh, từng nụ đào hồng thắm. Xuân đang đến với mọi người, mọi nhà. Những người làm báo thông tấn cũng đang rộn ràng niềm vui đón một mùa Xuân mới - Xuân Kỷ Sửu 2009. Phóng viên Nội san Thông tấn có dịp trò chuyện với ba nhà báo tuổi Sửu, được nghe những tâm sự cởi mở về công việc, về những kỷ niệm nghề nghiệp và những xúc cảm của họ khi mùa Xuân đến.

Nhà báo Đào Thị Nga:
Tôi từng đón Tết Việt Nam ở Úc

     Chị Đào Thị Nga, Phó Trưởng Ban biên tập tin Đối ngoại, đã tâm sự về những kỷ niệm đẹp ấm áp khi đón những cái Tết xa nhà.
Phóng viên: Chào chị, chị có thể kể về cái Tết đáng nhớ nhất trong cuộc đời làm báo của mình? 
     Chị Đào Thị Nga:
Tôi vào nghề báo tính đến nay được 15 năm và cũng đã có vài lần ăn Tết xa nhà. Đáng nhớ nhất có lẽ là Tết Tân Tỵ 2001. Đó là năm đầu tiên tôi ăn Tết xa quê hương, tại xứ sở của những thổ dân da đỏ và những chú chuột túi. Trong khi ở nhà mọi người rục rịch mua sắm chuẩn bị Tết, thì tôi "khăn gói quả mướp" lên đường sang Úc học. Chính vì vậy mà cảm giác bâng khuâng, nao nao buồn đã tràn ngập trong lòng ngay từ khi tôi bước chân lên máy bay.
     Năm đó, tôi và một người bạn Tây Ban Nha đón Tết trong một gia đình người Úc, cùng vợ chồng ông bà Avril Strom. Tôi theo học tại Trường Đại học Tổng hợp Queensland ở thành phố Brisbane. Nhà trường bố trí các sinh viên quốc tế  ở cùng các gia đình Úc một tháng trước khi năm học mới bắt đầu, để chúng tôi có điều kiện học ngoại ngữ, tìm hiểu văn hóa và hòa nhập vào cuộc sống người dân Úc.
Chị đã đón Tết như thế nào?
     Biết tôi xa nhà đúng vào dịp Tết nên ông bà Avril Strom rất quan tâm, chăm sóc. Bà Strom đã đề nghị tổ chức một bữa tiệc nhỏ trong gia đình để mọi người cùng đón Tết Việt Nam. Ông bà chở tôi đi chợ của người Việt. Bà Strom nói trước đây đã từng đón tiếp một vài sinh viên Việt Nam nên cũng biết qua một số món ăn Việt. Chúng tôi đã mua bánh chưng, giò lụa, măng khô, thịt lợn, bánh đa nem, nấm hương, mộc nhĩ... Tóm lại là đủ nguyên liệu cho một số món cổ truyền của ngày Tết.
     Tôi không bao giờ quên cái Tết đó. Những người bạn ngoại quốc mới quen đã cùng phụ giúp tôi nấu các món ăn Việt, cùng dọn bàn ăn, cùng nâng cốc và nói "chúc mừng năm mới" bằng tiếng Việt. Bên họ, tôi đã có cảm giác ấm áp như đang được đón Tết cùng những người thân trong gia đình mình.
     Chị đã có dự định gì trong những ngày Tết này chưa? 
     Cũng như nhiều người phụ nữ khác, vào dịp Tết, tôi nghĩ sẽ dành phần lớn thời gian cho gia đình, bạn bè và việc bếp núc. Tôi thường đi chúc Tết bố mẹ vào sáng mùng Một và thích nhất là không khí tĩnh lặng, trong lành trên đường phố vào buổi sáng đó. Lúc ấy, tôi có cảm giác như mọi vật xung quanh đều trở nên tươi mới hơn, tinh khiết hơn.
     Tết năm nay cũng là cái Tết đầu tiên chị công tác ở một đơn vị mới trên một cương vị mới. Chị có suy nghĩ, cảm xúc như thế nào?
     Tết năm nay đúng là có nhiều điều khác biệt đối với tôi. Tôi được đón Tết trong ngôi nhà mới của mình (mặc dù chuyển nhà đã hơn 1 năm nhưng năm ngoái tôi phải đi công tác đúng vào dịp Tết). Tôi cũng được đón Tết bên cạnh những đồng nghiệp mới và lần đầu tiên biết thế nào là "trực Tết". Công việc ở Ban Biên tập tin Đối ngoại bận rộn vì chúng tôi luôn phải theo sát các sự kiện thời sự hằng ngày, nhưng cũng có nhiều niềm vui, nhiều điều mới mẻ. Tôi cảm thấy may mắn và hạnh phúc vì dù công tác ở đâu - ở đơn vị cũ là Tạp chí Vietnam Law hay ở đơn vị mới là Ban Biên tập tin Đối ngoại - tôi cũng luôn có những đồng nghiệp nhiệt tình, nhiều kinh nghiệm, sẵn sàng chia sẻ và giúp đỡ.
     Người ta nói, người tuổi Sửu số thường vất vả. Theo chị, phụ nữ tuổi Sửu lại làm nghề báo có vất vả lắm không?
     Bản thân nghề báo là một nghề vất vả, phụ nữ làm báo lại càng vất vả hơn. Tuy nhiên, tôi không nghĩ phụ nữ tuổi Sửu làm báo sẽ vất vả hơn phụ nữ tuổi Rồng, tuổi Hổ hay bất cứ tuổi nào khác. Mỗi người chúng ta đều có những khó khăn, thuận lợi nhất định trong cuộc sống và trong công việc của mình. Người nào biết vượt qua khó khăn, biết tận dụng các điều kiện thuận lợi, người đó sẽ thành công.
     Trong năm mới Kỷ Sửu 2009, chị có thể chia sẻ những mong muốn, dự định của mình với bạn đọc NSTT ?
     Trong bối cảnh cạnh tranh thông tin ngày càng khốc liệt như hiện nay, tôi mong muốn thông tin đối ngoại nói riêng và thông tin của Ngành ta nói chung tiếp tục duy trì và tăng thêm được số lượng độc giả. Về phần mình, tôi cũng sẽ cố gắng hết sức để có thể góp phần nhỏ bé vào sự nghiệp phát triển chung của toàn Ngành.
     Cảm ơn chị. Chúc chị một năm mới đạt được nhiều thành công.
 
Nhà báo Hoàng Giang:
"Cày" ở nhiều lĩnh vực sẽ trưởng thành hơn

     Có dịp gặp và trò chuyện với nhà báo Hoàng Giang, Trưởng phòng tin Văn hóa - Xã hội (báo Tin Tức), mới cảm nhận được một Hoàng Giang đầy cá tính và đôi chút lãng mạn đúng với chất của một nhà báo chuyên về mảng văn hóa.
     Phóng viên: Dường như anh là người rất có duyên với lĩnh vực thông tin về văn hóa. Tôi vẫn còn nhớ, hồi anh mới về cơ quan và thường trú ở phân xã, anh đã đoạt một vài giải báo chí về lĩnh vực này. Theo anh, để thông tin văn hóa - xã hội hấp dẫn độc giả, nhà báo cần phải làm gì?
Anh Hoàng Giang:
Để tin bài hấp dẫn độc giả? "Bài toán" này có lẽ làm báo đến cuối đời cũng khó tìm lời giải. Viết ở lĩnh vực nào cũng có điểm chung. Một khi cố gắng lao tâm khổ tứ thì sản phẩm làm ra sẽ ổn hơn, dễ đọc hơn. Còn dễ dãi "lỏng tay" thì sẽ cho ra những bài "nhạt nhẽo", kém chất lượng. Viết về văn hóa, đụng chạm kiến thức sách vở nhiều, điều đó lại càng nên chú trọng. Được một chữ "hay" của đồng nghiệp, độc giả là vô cùng hy hữu. Trước khi đạt được sự hấp dẫn, tốt hơn hết hãy làm cho nó trở nên "đúng- trúng" bằng những tích lũy về "phông" văn hóa, đi nhiều, viết nhiều, chịu khó lắng nghe và suy ngẫm... Có thế may ra lúc vào cuộc cũng đỡ "ngây ngô". 

Nhà báo Hoàng Giang tại phố cổ Quế Lâm (Trung Quốc)

     Nếu bây giờ có cơ hội chuyển sang "theo dõi" một lĩnh vực khác như kinh tế hay chính trị chẳng hạn, anh thấy thế nào?
     Lĩnh vực văn hóa với tôi có lẽ có "duyên" hơn là "nghiệp". Hơn 7 năm đi thường trú ở phân xã, tôi tiếp cận và viết nhiều đề tài, đặc biệt là nông nghiệp và đầu tư, vì đây là đặc thù của địa bàn Hưng Yên. Về tòa soạn Tin Tức, có câu "khi không được làm việc mình thích thì phải thích việc mình làm", tôi ít trực tiếp viết mà thường gợi ý chủ đề, biên tập bài viết về văn hóa của anh em. Tôi vẫn tập dượt ở nhiều thể loại và luôn sẵn sàng cho công việc mới nếu được phân công. Còn lối viết theo cách của phóng viên văn hóa, dẫu không biết nhiều, nhưng tôi cũng sẽ duy trì bởi điều đó cũng là "lợi thế" khi muốn uyển chuyển một chủ đề khô cứng.
     Bảy năm thường trú phân xã, một thời gian không dài nhưng cũng không phải là ngắn. Chắc hẳn anh có nhiều kỷ niệm?
     Đúng vậy. Nhà một nơi, làm việc một nẻo nên cái đáng nhớ đầu tiên của lính phân xã "ngoại lai"- không có gia đình "sở tại", đó là những kỷ niệm của "một cõi đi về". Nhiều lúc rất nghịch cảnh là cả tuần, cả tháng mình nằm ở tỉnh thì tình hình rất yên ắng. Nhưng mới chân ướt chân ráo về với "hậu phương" thì điện thoại nóng ran, "mời anh trở lại ngay". Đơn cử thời điểm xảy ra đại dịch SARS, có trường hợp một thương gia nước ngoài mang "mầm bệnh" đầu tiên ấy nhập viện, trước đó ông này về Hưng Yên làm việc với Công ty May. Không loại trừ từ "mầm bệnh" này đã có thêm nhiều công nhân "dính". Tổng xã yêu cầu tôi lập tức quay lại tỉnh, đến doanh nghiệp kiểm tra, sang y tế tìm hiểu tình hình để thông tin.
     Thế còn những ngày Tết?
     Chuyện đón Tết ở phân xã đối với cánh phóng viên thường trú là... chuyện thường ngày ở tỉnh. Còn nhớ 12 năm trước, cũng là năm Sửu 1997, khi ấy tỉnh Hưng Yên mới tái lập, tôi đón cái Tết xa nhà đầu tiên tại phân xã Hưng Yên. Yêu cầu của Tổng xã phải bám sát cơ sở, không để lọt thông tin trên địa bàn, mà mấy ngày Tết thì khó có thể nói trước là sẽ không có vụ việc gì xảy ra. Phân xã Hưng Yên chỉ có mình tôi, việc trực Tết xem ra cũng khá "căng", đặc biệt là khâu ăn uống. Ngày thường còn có "cơm bụi" nhưng Tết đến là "đói" dài, vì hàng quán đều nghỉ. Phải hết 3 ngày Tết, không vụ gì xảy ra mới dám thở phào nhẹ nhõm.
     Xin hỏi anh một câu vui vui thế này: Từ khi Tin Tức chuyển sang ra báo buổi sáng, tóc anh dường như bạc hơn? Có phải vì đêm nào cũng thức khuya?
     (Cười rất tươi): Đấy là "có vẻ" thôi, chứ làm báo mà "bạc tóc" vì thức khuya, biên tập bài vở thì nghe hãi quá. Nhưng có một nhận định chung của anh em phóng viên từng công tác ở các ban biên tập, phân xã trong, ngoài nước nay chuyển về Tin Tức là công việc ở tòa soạn quá "căng". Thường để làm một khối lượng như Tin Tức ra sáng, các tờ báo khác cần lực lượng phóng viên, biên tập viên tại chỗ nhiều gấp 2-3 lần, chưa kể cộng tác viên ruột.
     Anh có thể chia sẻ với bạn đọc NSTT những bận rộn của tòa soạn thời gian qua?
     Từ ngày ra báo sáng, chỉ một khâu trực đêm thôi đã "ngốn" đi khá nhiều sức lực của các phóng viên. Mỗi khi phòng có phóng viên đi công tác, bài vở ùn lại, gánh nặng chia cho mỗi thành viên còn lại tăng lên gấp đôi. Có thời điểm mỗi ngày tôi đọc, biên tập 7 trang, số lượng khoảng 14.000 từ, trong thời gian khoảng 90 phút, tính ra mỗi tích tắc phải lướt qua 2 từ, mà không dừng lại. Gấp gáp như vậy nên khó lòng tránh khỏi những chỗ không như ý, nhưng "dây chuyền" vận hành là vậy. Ngay như phóng viên thể thao của phòng hiện cũng chưa có, nhưng vẫn phải đảm bảo thực hiện các trang chuyên đề về Euro, Olympic Bắc Kinh.
     Theo quan niệm của anh, đàn ông tuổi Sửu sướng hay khổ?
     Tôi nghĩ sướng hay khổ là do mình chứ không do tuổi. Còn nói vui tuổi Sửu, cầm tinh con Trâu thì cũng có nhiều loại: từ Kim Ngưu, Thiết Ngưu... và cả Canh Ngưu. Trâu Vàng thì chắc là sướng còn Canh Ngưu thì vất vả. Nhưng Trâu Vàng thì làm gì có nhiều. Trong truyền thuyết có mỗi một con thì đã nhảy xuống Hồ Tây rồi. Chỉ có "trâu cày vốn nghiệp nông gia" thì sẵn thôi. Nên đàn ông tuổi Sửu tạm hiểu là gắn với công việc "cày ải", "sản xuất". So với tuổi Thìn, tuổi Dần thì chắc không bằng được "đi như rồng, ngồi như hổ".

Phóng viên Ngọc Hà (phải) đang được giúp đỡ mặc bộ quần áo chuyên dụng trước khi chụp ảnh sửa chữa điện "nóng" đường dây 500 kV tại Kon Tum

     Anh có thể chia sẻ những mong ước, dự định của mình trong năm mới Kỷ Sửu 2009?
     Năm mới Kỷ Sửu, báo Tin Tức dự kiến sẽ có thêm nhiều hoạt động để từng bước tiến tới tự hạch toán, ra thêm các ấn phẩm, tăng số phát hành, mở rộng thương hiệu ở các địa bàn còn ít ảnh hưởng. Tôi cũng muốn được "cày", thử sức ở những sân chơi mới, để thay đổi cho đỡ cảm giác ngày nào cũng giống ngày nào, biên tập ngần ấy tin, sửa từng ấy bài. Nếu được cơ quan tạo điều kiện, tôi cũng muốn học nâng cao về báo chí truyền thông hoặc một lĩnh vực như luật, kinh tế... Cũng là để bổ trợ cho công việc thôi. Còn trước mắt sẽ  tìm những chủ đề hấp dẫn, để đi cơ sở dài ngày, đầu tư viết những bài dài hơi một chút. Ngồi biên tập một chỗ, ngoài góc "bàn và luận" trên báo Tin Tức, chẳng viết gì nhiều, thấy đã cùn mòn quá rồi. Năm Sửu là năm tuổi, bước sang con giáp thứ tư, cũng nên làm được việc gì đó ra tấm ra món một chút.
     Xin cảm ơn anh về cuộc trò chuyện thú vị này. Chúc anh và gia đình một năm mới tràn đầy niềm vui, hạnh phúc.

Nhà báo Ngọc Hà:
Có lẽ nghề ảnh chọn tôi

     Tốt nghiệp cử nhân Văn khoa, Đại học Tổng hợp Hà Nội, đầu quân về TTXVN, nhà báo tuổi Sửu - phóng viên ảnh Ngọc Hà -  lại có duyên với một lĩnh vực rất "khô": điện lực. Hơn 10 năm theo dõi ngành điện, anh đã có những bức ảnh có thể nói "độc nhất vô nhị" về ngành điện.
     Phóng viên: Tôi muốn dành câu hỏi đầu tiên về gia đình: Nhiều đồng nghiệp nữ trong cơ quan rất ngưỡng mộ anh ở cái sự chiều vợ, chăm con. Vậy trong con mắt chị nhà, anh đạt bao nhiêu điểm?
     Anh Ngọc Hà:
Là phóng viên ảnh nên tôi thường xuyên phải đi công tác xa nhà và dài ngày, do vậy, những khi ở nhà tôi đều dành tối đa thời gian để chăm sóc gia đình, con cái, nên có lẽ "mang tiếng" chiều vợ, chăm con hơi "quá tay" một chút cũng phải thôi. Những ngày không đi công tác, tôi thường nhận nhiệm vụ đưa đón hai cậu con trai đi học để vợ nghỉ ngơi. Trong con mắt của vợ, có lẽ tôi được điểm tối đa, không biết như vậy có chủ quan quá không (cười).
     Thường xuyên phải đi công tác, anh đã bao giờ đón Tết xa nhà chưa?
     Tuy chưa phải ăn cái Tết nào xa nhà, nhưng những ngày lễ, hoặc ngày giáp Tết lại là những ngày bận rộn đối với tôi. Hết đi làm tin phản ánh công tác đảm bảo cấp điện trong dịp Tết, lại đến chụp ảnh các vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước đến thăm chúc Tết cán bộ công nhân ngành điện trong đêm giao thừa... Kể từ cái đêm trực phòng ngừa sự cố Y2K tại Trung tâm Điều độ hệ thống điện Quốc gia (năm 2000) đến nay, năm nào tôi cũng cùng đón giao thừa với những người trực vận hành cho sự an toàn, liên tục của dòng điện sáng. Năm nào cũng 2, 3 giờ sáng mới về xông đất nhà mình, và luôn băn khoăn: Không biết tuổi tác của mình có hợp với năm đó không, và rồi đúng 8 giờ sáng mùng Một lại có mặt trong buổi giao ban đầu năm của Công ty Điện lực thành phố Hà Nội, để nắm tình hình các sự cố về điện trong đêm giao thừa.
     Có thể nói các hoạt động của ngành điện rất khó thể hiện bằng hình ảnh, nhưng các tác phẩm của anh trong lĩnh vực này gần như đã chiếm lĩnh trên các ấn phẩm báo chí và trong lòng bạn đọc. Theo anh, làm thế nào để có được những bức ảnh đẹp về ngành điện?
     Đúng vậy, vì điện lực là ngành kinh tế kỹ thuật, nên phóng viên cần phải có sự tìm hiểu chuyên sâu để từ đó tìm cách thể hiện hình ảnh sao cho sinh động, phù hợp với kỹ thuật chuyên môn đặc thù của ngành. Điều đáng sợ nhất trong nghề đó là lặp lại chính mình, hình ảnh cũ mòn, nhàm chán. Để có được những hình ảnh đẹp, độc đáo, ngoài sự say mê, lòng yêu nghề, dám đối diện với sự nguy hiểm, nhiều khi phóng viên phải có một chút liều lĩnh.
     Tôi từng được nghe nhận xét về anh thế này: "Có lẽ, Ngọc Hà là nhà báo duy nhất trèo lên cột điện 500 kV đang mang điện để chụp cảnh sửa chữa điện nóng".
     Vâng, đó là câu tuyên bố của Giám đốc Công ty truyền tải điện 2 Đàm Quang Vinh khi tôi vừa tiếp đất sau khi leo lên đỉnh cột để thực hiện hình ảnh về những người công nhân sửa chữa, thay thế thiết bị mà không phải cắt điện, trong ngành thường gọi tắt là "sửa chữa điện nóng". Để thực hiện được công nghệ này, một đội sửa chữa điện nóng được cử đi học tập, đào tạo tại U-crai-na. Đây là một công nghệ hiện đại, mang lại hiệu quả kinh tế cao, bởi nếu cắt điện tuyến đường dây 500 kV Bắc Nam để sửa chữa thì cả một khu vực rộng lớn tới nhiều tỉnh sẽ bị mất điện. Do muốn thể hiện đầy đủ, rõ nét một công việc mới mẻ với độc giả và với cả bản thân, nên tôi muốn tiếp cận gần nhất (với điều kiện kỹ thuật và an toàn cho phép). Cũng như 3 anh công nhân được phép thao tác sửa chữa điện nóng, tôi được mặc bộ quần áo đặc biệt, dệt bằng sợi chịu lửa xen lẫn những sợi kim loại dẫn điện, bộ quần áo đó được nối thông mạch cùng với giày và lưới che mặt theo nguyên tắc hiệu ứng "lồng" Pha-ra-đay, có tác dụng triệt tiêu những tác động của điện trường đối với cơ thể con người. Cẩn thận hơn, tôi được ưu tiên đi hai đôi găng tay đề phòng tuột tay khi có cảm giác tê tê do cột nhiễm điện trong lúc trèo. Hôm đó, tôi đã có được những tấm hình ưng ý, đặc tả tỷ mỉ những thao tác chuẩn xác với những góc độ độc đáo: Hình ảnh người thợ cùng chuỗi sứ như con rết khổng lồ chạy vắt dọc khuôn hình nổi bật trên nền cỏ cây xanh mướt của vùng đất cao nguyên bao la. Chụp ảnh xong, việc trèo xuống còn khó hơn khi trèo lên, và cuối cùng tôi cũng tiếp đất an toàn trong tiếng hoan hô và những cái bắt tay, ánh mắt cảm phục phóng viên TTXVN của những thợ điện.
     Tôi vốn sợ điện từ nhỏ nên cũng rất ngưỡng mộ sự dũng cảm của anh. Có khi nào anh thấy mệt mỏi trong cái nghề mình đang đeo đuổi không?
     Nghề ảnh là một nghề vất vả và nặng nhọc và con người không phải là chiếc máy, nên cũng có những lúc tôi cảm thấy mệt mỏi. Những lúc như thế, bụng bảo dạ: Thôi, cứ bấm đại đi cho xong chuyện, di chuyển, săn tìm làm gì cho thêm mệt. Nhưng nghĩ đến cảnh độc giả và đồng nghiệp nhăn mặt hay thờ ơ lướt nhìn tấm ảnh cẩu thả về góc độ tạo hình, tôi không đành... lại gắng sức tiến tới. Đến khi thấy tác phẩm của mình còn có ích cho Ngành, cho xã hội, tôi cảm thấy sự vất vả, nỗi mệt nhọc của mình đã được đền bù xứng đáng.
     Nhân đây, xin hỏi anh thêm, anh thấy người tuổi Sửu như anh sướng hay khổ?
     Đến bây giờ, khi ngoảnh nhìn lại phía sau, tôi cảm thấy câu người ta thường nói về sự vất vả của những người tuổi Sửu tương đối đúng với mình. Tám năm liên tục phải sống xa nhà và đã từng trải qua nhiều nghề để kiếm sống. Sau khi tốt nghiệp Đại học Tổng hợp Văn, ổn định ở TTXVN thì cái nghề ảnh vất vả lại dường như chọn mình. Trong thâm tâm, tôi thường tự an ủi: Con trâu "cày cuốc" vất vả cho tới già là phải rồi, còn kêu ca nỗi gì, cố lên thôi.
     Chúc anh một năm mới với nhiều thành công mới và luôn xứng đáng là người chồng đạt điểm tối đa trong mắt của bà xã.

Mai Trang
Theo Nội san Thông tấn, số 1&2/2009.